Foutencultuur

Inleiding

Ik wil vandaag met jullie nadenken over fouten, dwaalcultuur en zonde en of en hoe die met elkaar verbonden zijn.

Ik wil beginnen met je een verhaal te vertellen.

Ik heb een houtopslag gebouwd in mijn werkplaats, die bestaat uit verschillende grove spaanplaatpanelen om ruimte te besparen bij het opslaan van resthout. Hiervoor heb ik mijn relatief oude en goedkope cirkelzaag uit de bouwmarkt flink aan het werk gezet.

En plotseling maakte hij geen geluid meer. Ik zette hem uit en weer aan, maar niets hielp. Hij was al behoorlijk versleten, maar werkte nog steeds prima. Ik stopte voor een dag en probeerde het de volgende dag opnieuw, maar de cirkelzaag bleef dood.

Heel vervelend, dus ik kocht een nieuwe cirkelzaag, iets beter dan de oude, en demonteerde de oude cirkelzaag en verwijderde de onderdelen waar ik misschien nog iets mee zou kunnen doen en zette het magere restant op de weg voor de Tüdelü-man. Op een gegeven moment was de rest weg, het was bijna allemaal metaal.

Op een gegeven moment wilde ik verder gaan, stelde de nieuwe zaag in, stak hem in het stopcontact en niets werkte. Ik stelde me al voor dat ik de zaag weer moest demonteren toen ik een ander stopcontact probeerde en het wel werkte.

Toen vielen de schellen van mijn ogen. De oude zaag was helemaal niet kapot, alleen het stopcontact had het begeven. Dit specifieke stopcontact had een eigen circuit en daarom was het me anders niet opgevallen.

Dus brak ik een functionerend gereedschap voor kannibalisatie, wat een paar dagen pijn deed aan mijn ziel.

Een fout, een stomme fout, een dure fout. Ik had zelf ook een zaagwagen gemaakt voor de oude zaag, die natuurlijk niet op de nieuwe zaag paste. Het enige wat ik echt kon doen was hem demonteren.

Hoe ga je om met zulke fouten?

Uiteindelijk moet je er op een gegeven moment vrede mee hebben. Dit is niet mijn eerste dure fout en het zal waarschijnlijk ook niet de laatste zijn, ook al probeer ik van mijn fouten te leren.

Maar misschien moet ik mijn eigen perspectief verlaten en bijvoorbeeld aan mijn vrouw vragen wat zij ervan vindt dat ik ongeveer 150 euro heb verbrand.

Natuurlijk vertelde ik haar dat toen en ze troostte me en stemde ermee in om een nieuwe zaag te kopen die iets beter was dan de oude.

Ze heeft zelf ook dure fouten gemaakt in de loop van ons huwelijk en misschien is dat ook wel een geheim van een gelukkig huwelijk, dat je elkaar niet alleen vergeeft voor de kleine dingen, maar ook voor de echt dure fouten.

Hoe ga je om met fouten?

Foutencultuur en foutenbeheer zijn al enkele jaren een veelbesproken onderwerp, vooral in de wereld van het werk.

Faal vroeg om snel te leren!

Betekenis: Maak vroeg fouten zodat je er snel van leert.

Een manier om hierover na te denken is het continue verbeteringsproces, kortweg CIP. Dit komt oorspronkelijk uit Japan, heet Kaizen, en is bedoeld om organisaties te helpen wendbaar te blijven in plaats van star.

Ik kom hier later op terug, maar eerst wil ik het hebben over de term "fout".

Fout

Fouten en zonde

Ter voorbereiding zocht ik, zoals ik altijd graag doe, op internet naar de belangrijkste termen voor mijn preek, naar "dwaalcultuur" en "Bijbel".

Natuurlijk kwam ik verschillende devoties tegen en bijna allemaal beschouwden ze "dwaling" en "zonde" als synoniem, met dezelfde betekenis.

Ik bleef steken bij deze vraag. Is elke fout die je maakt of veroorzaakt een zonde?

Was wat ik deed met mijn oude cirkelzaag een zonde?

Ik heb ooit verschillende bijbelvertalingen tegelijk gescand op het woord "fout". Dit werkt heel goed met portals zoals bibleserver.com.

Het woord 'fout' kwam in het Oude Testament het vaakst voor in de offerwetten, namelijk dat de offerdieren allemaal foutloos moesten zijn. Dit heeft niets te maken met ons onderwerp van vandaag, maar verwijst eerder naar het feit dat het beste er voor God moet zijn en dat we niet het beste voor onszelf moeten houden en de gebrekkige rest, die we niet willen, voor God moeten laten.

Bovendien heeft het woord "dwaling" eigenlijk dezelfde betekenis als het woord "zonde"; afhankelijk van de Bijbelvertaling wordt op sommige plaatsen "dwaling" of "zonde" gebruikt.

Zowel het Griekse (ἁμαρτία) als het Hebreeuwse woord (chat'at (חַטָּאָה/חַטָּ֣את)), dat in het Duits vertaald wordt als zonde, heeft de oorspronkelijke betekenis van "een doel missen" en het is ook zo dat zonde ook wel "overtreding" wordt genoemd.

Het is overigens niet helemaal duidelijk waar het Duitse woord "Sünde" vandaan komt, maar er is een theorie dat het afkomstig is van het Oudnoorse woord "sundr", dat onder andere "scheiden" betekent. Dit klinkt ons christenen ook bekend in de oren: Zonde scheidt van God.

Maar laten we teruggaan naar het misdrijf.

Ik vind het moeilijk om dwaling en zonde aan elkaar gelijk te stellen.

Je kunt zeker zeggen dat elke zonde een fout is. Maar zonde is in de Bijbel meer dan alleen een verkeerde daad.

De Bijbel zegt bijvoorbeeld in Romeinen 3:9 dat alle mensen onder de zonde zijn, zoals Luther het zo mooi zegt. Het is een toestand en de handelingen die gewoonlijk "zonden" worden genoemd, vloeien daaruit voort.

De term is echter op de een of andere manier verschoven in het normale gebruik vandaag de dag.

Sommige "zonden" zijn nogal dwaas, zoals modezonden en dieetzonden, terwijl andere heel serieus worden genomen, zoals milieuzonden. Als het gaat om verkeerszonden zijn de meningen nogal verdeeld over hoe serieus ze moeten worden genomen.

Waarom zijn er nog steeds geen corona-zonden? Bijvoorbeeld als je afspreekt met meer dan twee mensen uit een ander huishouden? Of als je gaat winkelen zonder masker? Dat voelt toch al zo anders slecht?

Dit brengt ons bij het onderwerp "normen", wat verkeerd en wat goed is. Als christen wil ik niet zo'n gedetailleerde discussie voeren, omdat de Bijbel geen wetboek is. Sommige mensen stellen zich voor dat christen zijn betekent dat je je aan een heleboel regels en paragrafen moet houden, en als je een regel overtreedt, word je gestraft. Maar dat is niet het geval.

De normen van de Bijbel kunnen worden samengevat zoals Jezus dat hier doet (Matteüs 22:37-40); NGÜ:

Als je je eraan houdt, ben je op de goede weg en zul je zeker minder overtredingen begaan.

Het is niet zo gemakkelijk, en ik sprak eerder over de staat van zonde, dus ik weet zeker dat je Jezus Christus nodig hebt voor deze weg.

Fout door vergissing

Laten we nu de fouten per vergissing bekijken.

Er is een interessante passage hierover in Deuteronomium 15:24, die gaat over het onopzettelijk niet naleven van geboden, uiteindelijk over iets per ongeluk verkeerd doen.

Ik kan me voorstellen dat het afhangt van het motief van de actie, maar dat is niet zo eenvoudig, vooral als bijvoorbeeld de woorden "ik bedoelde het alleen maar goed" in het spel komen.

Maar "ik bedoelde het alleen maar goed" kan stiekem ook betekenen "ik weet het beter dan jij!" en als er fouten worden gemaakt, is dat bijzonder vervelend voor de persoon in kwestie. En als er ook nog een zekere weerstand is om te leren omdat de ander het niet beter weet, dan wordt het nog vervelender.

Maar zelfs "normale" fouten kunnen andere mensen kwetsen, je wordt schuldig ook al was het niet je bedoeling. Of je hebt het min of meer achteloos geaccepteerd.

Je beseft dat je fouten en zonde niet altijd zo scherp van elkaar kunt scheiden en de houding van het liefhebben van God en je medemensen en de bereidheid om te vergeven is een goede basis om met zonden en onopzettelijke fouten om te gaan.

Domme / dure fouten

Fouten kunnen op verschillende manieren worden gecategoriseerd. We hebben net gekeken naar toevallige fouten.

In de Bijbel komen vergissingen ook voor in verband met domheid, bijvoorbeeld in Psalm 69:6; NEÜ leest bijvoorbeeld:

Ook hier kunnen fouten niet altijd gescheiden worden van zonden.

Helaas zijn we vaak genoeg dom en maken we domme fouten en we moeten ook leren om elkaar steeds weer domme fouten te vergeven.

Natuurlijk is dit geen excuus voor weerstand tegen leren, we moeten natuurlijk willen leren van fouten, maar we zullen nog steeds af en toe domme fouten maken.

Er is ook de categorie "kostbare" fouten. Ik heb dit niet expliciet in de Bijbel gevonden, maar het bestaat wel. Met "kostbaar" bedoel ik niet alleen de geldelijke kosten van een fout, maar de over het algemeen ernstige gevolgen van fouten. Als je iemand pijn doet die je dierbaar is, dan is dat ook een dure fout.

En ook hier helpt niets, je moet bereid zijn om steeds weer te vergeven.

Jezus was zelfs bereid om aan het kruis te vergeven (Lucas 23, 34a; NL):

Veel fouten

We hebben vandaag al een paar keer gehoord dat de juiste basishouding voor ons handelen het liefhebben van God en onze medemensen is.

Daarnaast is er de bereidheid om zonden en fouten te kunnen vergeven, of ze nu dom of kostbaar zijn.

In Jakobus 3, 2a; NL staat het heel kort:

Of in de Elberfelder is het ook prachtig geformuleerd:

Natuurlijk, de bekende passage uit Matteüs 18, 21.22; NL

Dit is een figuurlijke uitdrukking voor "heel vaak".

Veel fouten, vaak vergeving, dat klinkt eenvoudig, maar omgaan met de pijn die volgt op de zonden en fouten van anderen is natuurlijk vaak heel moeilijk. Vergeving betekent niet dat je dingen onder het tapijt veegt, maar dit onderwerp valt buiten het bestek van het programma van vandaag.

Verandering en foutencultuur

Laten we het nu hebben over de term "foutencultuur".

Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat er altijd fouten zullen worden gemaakt. Maar je moet nog steeds risico's nemen zonder roekeloos te zijn.

Aan het begin had ik het kort over dit zogenaamde continue verbeteringsproces (CIP). Bij dit soort campagnes weet ik nooit zeker of het zoiets is als buzzword bingo of dat het echt een levend principe kan zijn dat dingen verandert.

Maar ik wil nu graag het gedeelte uit het Wikipedia-artikel voorlezen onder het kopje "Organisatietheoretische kijk" en alleen het woord "markten" vervangen door "wereld". Ik laat het woord "organisatie" erin staan, maar denk aan de gemeenschap als ik "organisatie" zeg:

Vanuit een systemisch perspectief streven organisaties er altijd naar om stabiel te blijven, ze hebben een "inertie" (zijn structureel conservatief). De vraag naar continue verbetering is hiermee in tegenspraak. Continu verbeteren vereist daarom constante betrokkenheid en communicatie, anders worden resultaten niet gerealiseerd en valt het hele verbeterproces in slaap. Tijd en geld moeten specifiek worden toegewezen en energie moet worden geïnvesteerd in CIP.

CIP bevordert flexibiliteit, een belangrijk kwaliteitskenmerk, om zich te kunnen aanpassen aan de veranderende wereld. Een organisatie verandert alleen als daar een externe reden voor is - of, zoals bij CIP, voortdurend door een interne houding. Als de organisatie niet erkent dat de omstandigheden in de omgeving veranderen en hoe, dan kan ze haar taak niet langer vervullen en zal ze vroeg of laat sterven.

Dit gedeelte is natuurlijk niet geschreven voor gemeenten, maar voor organisaties in het algemeen, met de nadruk op bedrijven.

Ik was erg geboeid door dit gedeelte. De wereld verandert voortdurend en niet alleen door corona. De waarheid van de Bijbel en dat Jezus Christus aan het kruis stierf voor onze zonden blijft geldig.

En we hebben nog steeds de taak om deze boodschap, in welke vorm dan ook, uit te dragen in de veranderende wereld.

Veranderingen leiden natuurlijk tot risico's en fouten. Je moet iets durven doen, anders zal er nooit iets veranderen.

Paulus drukt dit uit in 2 Korintiërs 4:7 door te zeggen dat we de kostbare schat van het evangelie in breekbare vaten dragen, een prachtig beeld voor de onvolmaaktheid van een mens.

Natuurlijk kan deze hele kwestie van verandering en de cultuur van dwaling niet alleen gezien worden als een organisatorische kwestie. Het is een geestelijke kwestie, precies zoals Jezus Christus zegt in Lucas 10:2:

We hebben mensen nodig die bidden, denken en samenwerken om de eeuwige boodschap in een voortdurend veranderende wereld te brengen, op de juiste manier en in een passende taal die begrepen wordt. En alleen God kan zulke mensen roepen.

We moeten bereid zijn om dingen uit te proberen, risico's te nemen en fouten te maken, terwijl we bereid blijven om onszelf steeds weer te vergeven.

Samenvatting

Laat ik het samenvatten.

• Fout en zonde zijn niet echt hetzelfde, maar ze kunnen ook niet scherp gescheiden worden. Zonde is in de eerste plaats een toestand waaruit zonden voortkomen.
• De basis voor verstandig handelen is:
Je zult de Heer, je God, liefhebben met heel je hart, met heel je toewijding en met heel je verstand! 38 Dit is het grootste en belangrijkste gebod. 39 Een tweede gebod is net zo belangrijk: heb je medemensen lief als jezelf! 40 Deze twee geboden zeggen alles wat de wet en de profeten eisen.
• Er worden per ongeluk fouten gemaakt, maar die kunnen nog steeds pijn doen en vragen om vergeving.
• Er zijn domme en kostbare fouten en ondanks onze bereidheid om te leren, zijn we er niet immuun voor.
• En we maken veel fouten, omdat we slechts breekbare vaten zijn.
• We moeten bereid zijn te veranderen, risico's te nemen, ons aan te passen zonder de waarheid van het evangelie te verloochenen.
• De oogst is groot, maar er zijn maar weinig arbeiders. Vraag daarom de Heer van de oogst om arbeiders naar zijn oogstveld te sturen.