Vrijheid versus regels?

Je kunt niet doen wat je wilt...

Aanbiddingsdienst, , , Kreuzkirche Leichlingen, meer...

automatisch vertaald

Inleiding (Peter)

Onlangs waren de Europese verkiezingen en overal hingen verkiezingsposters.

Bij de meeste had ik op de een of andere manier het gevoel dat het gebrek aan inhoud in de Duitse verkiezingscampagne een nieuw niveau had bereikt.

Maar één FDP-verkiezingsposter bleef me bij:

Europa leeft van vrijheid. Niet van richtlijnen.

Deze slogan achtervolgde me eigenlijk een beetje, maar niet omdat ik de FDP geweldig vind, maar meer omdat ik iets mis vind met deze slogan, maar ik kan niet precies uitleggen wat.

De tekstschrijver van de poster heeft misschien zelfs zijn doel bereikt, want deze slogan is tenminste niet verloren gegaan in de wolk van irrelevante verkiezingscampagnezinnen.

Na verloop van tijd was deze slogan in mijn geheugen ingekort tot "Vrijheid in plaats van richtlijnen" en pas toen ik hem tijdens het voorbereiden van de preek weer eens opzocht, kwam ik de oorspronkelijke slogan weer tegen.

Vrijheid en richtlijnen, is dat een tegenstelling?

Wat zijn richtlijnen? Het eerste waar ik aan dacht toen ik het woord hoorde was mijn werk.

Er zijn richtlijnen waar je je aan houdt omdat ze nuttig zijn gebleken. Daar hebben we de mooie Engelse term "best practice" voor. Sommige problemen worden op een bepaalde manier opgelost omdat het gewoon logisch is. Er zijn zulke "best practices" in elk beroep, of het nu gaat om vakmanschap, zorg, programmeren, administratie, enz. Voor veel problemen kun je altijd opnieuw nadenken over een optimale oplossing, maar in de meeste gevallen is er een beproefde procedure die meestal wordt gevolgd. En dat is natuurlijk verstandig.

Er zijn ook bindende richtlijnen, die waarschijnlijk beter omschreven kunnen worden als regels. Je moet je bijvoorbeeld aan verkeersregels houden. Ook op het werk zijn er regels die verplicht zijn. Er zijn ook normen, bijvoorbeeld normen waaraan producenten zich moeten houden en productontwerpers kunnen zich binnen deze normen uitleven. Dat klinkt mij redelijk in de oren en ik denk dat dat is wat mij stoorde aan deze FDP-slogan.

Welke andere richtlijnen of regels zijn er?

Welke rol spelen regels in ons leven als christenen? Er zijn nogal wat mensen die geloven dat de Bijbel gewoon een wetboek is, vol met regels, en dat een christen zijn leven doorbrengt met proberen geen regels te overtreden.

We weten dat dit niet het geval is, en vandaag willen we deze schijnbare tegenstelling tussen regels en vrijheid nader met je bekijken.

Viering van de regels: Ps 119 (Petrus)

Laten we beginnen met de regels. Er staat een psalm in de Bijbel, Psalm 119, die verreweg het langste boek in de Bijbel is. Deze psalm heeft 176 verzen.

Het wordt meestal beschreven als een loflied op Gods woord. Er zijn bekende verzen als (Psalm 119, 105; NL):

Uw woord is een lamp voor mijn voeten en een licht op mijn pad.

Maar de meeste verzen richten zich minder op Gods woord in het algemeen, maar heel vaak op wetten en geboden, bijvoorbeeld (Psalm 119:73; NL):

U hebt mij gemaakt en geschapen. Geef mij nu het inzicht om uw geboden te gehoorzamen.

of (Psalm 119, 92; NL):

Zonder de vreugde van uw wet zou ik wanhopen in mijn ellende.

Of het vers dat volgt (Psalm 119, 93; NL):

Ik zal uw geboden nooit vergeten, want daardoor hebt u mij hernieuwd geluk en gezondheid gegeven.

Dus de Bijbel legt wel de nadruk op wetten en regels?

Regels zijn op zich goed. Ze maken veel dingen gemakkelijker, zoals samenleven. Verkeersregels zorgen er bijvoorbeeld voor dat het relatief veilig is om op onze wegen te rijden. Richtlijnen zoals de eerder genoemde "best practice" helpen je om een activiteit sneller te leren, omdat je niet over alles vanaf nul hoeft na te denken.

Regels zorgen vaak voor de rest, zodat je je kunt concentreren op de belangrijke dingen.

Regels als probleem? (Peter.)

Richtlijnen en regels zijn dus niet slecht en kunnen heel nuttig zijn, maar omgaan met regels is niet altijd gemakkelijk. Er kunnen vaak problemen mee ontstaan.

Regels als bron van verlossing?

Eén probleem is wanneer regels worden gezien als een bron van verlossing.

Sommige mensen kunnen naïef denken dat ik gewoon alle geboden in de Bijbel kan houden en dat mij dan niets kan overkomen en alles goed komt.

Zo'n situatie vinden we in Galaten. In het begin is het niet helemaal duidelijk wat het probleem eigenlijk is. Maar Galaten 2:16; NET zegt:

Toch weten we dat geen mens voor God kan staan als hij probeert de wet te houden. Hij kan alleen standhouden door geloof in Christus Jezus. En daarom hebben wij in Christus Jezus geloofd, zodat we voor God kunnen staan door dit geloof - en niet door de wet te vervullen. Niemand kan voor God gerechtvaardigd worden door de wet te houden.

Het volgen van regels redt niemand.

In de volgende tekst, Galaten 3:1-7; NL, maakt hij dit nog eens duidelijk:

1 O dwaze Galaten! Wie heeft u zo in verwarring gebracht? U hebt zo duidelijk ingezien wat de dood van Christus voor ons betekent, toen ik u Jezus Christus gekruisigd voorhield! 2 Zeg eens, hebt u de Heilige Geest ontvangen door de wet te gehoorzamen? Natuurlijk niet. De Heilige Geest is over u gekomen nadat u de boodschap van Christus hebt gehoord en hebt geloofd. 3 Begrijpt u dat echt niet? Je bent begonnen met een leven met de Heilige Geest. Waarom wilt u dat nu opeens op eigen kracht proberen te voltooien? 4 U hebt zoveel meegemaakt door het goede nieuws. Zou dat voor niets zijn geweest? Wilt u dat nu allemaal weggooien? 5 Ik vraag u opnieuw: geeft God u de heilige Geest en doet Hij wonderen onder u omdat u de wet van Mozes gehoorzaamt? Of doet hij dat omdat jullie geloven in de boodschap die jullie over Christus hebben gehoord? 6 Want zo was het ook met Abraham: "Abraham geloofde God, en God verklaarde hem rechtvaardig vanwege zijn geloof." 7 De ware kinderen van Abraham zijn dus zij die in God geloven.

Dit was zo belangrijk voor Paulus dat hij er in Galaten veel dieper op ingaat, maar ik wil het als volgt samenvatten:

Het simpelweg volgen van regels kan leiden tot het willen proberen in eigen kracht. Gods kinderen zijn zij die God geloven en niet zij die goed zijn in het volgen van regels.

Regels zijn hier niet langer een nuttig hulpmiddel, maar worden verheven tot iets heilbrengends.

Relaties en regels (Petrus)

Er is nog een ander gevaar met regels.

Laten we eens kijken naar Romeinen 14:1-3; NL:

1 Accepteer degene die zwak is in geloof, en maak geen ruzie met hem over meningsverschillen.2 Bijvoorbeeld, terwijl de een denkt dat hij alles mag eten, onthoudt de ander zich van vlees omdat zijn geweten het verbiedt.3 Degene die denkt dat hij alles kan eten, moet niet neerkijken op degene die niet alles eet. En zij die bepaalde spijzen vermijden moeten niet oordelen over hen die alles eten, want God heeft hen aanvaard.

Ieder heeft zijn eigen regels. De een zegt dat je alles mag eten en doet dat ook, de ander zegt dat mijn geweten me verbiedt om vlees te eten. Het vegetarische dieet in deze bijbelse periode komt waarschijnlijk voort uit het feit dat veel van het vlees dat gekocht kon worden afkomstig was van offerdieren in heidense offerrituelen en veel christenen het daarom niet wilden eten.

Het is interessant dat er hier geen discussie is over wie er gelijk heeft. Objectief gezien heeft de eerste gelijk. In Marcus 7, 19; NL zegt Jezus Christus:

Voedsel komt niet in contact met zijn hart, maar gaat alleen door de maag en wordt dan uitgescheiden." Jezus verklaarde dus dat alle voedsel toegestaan is.

Maar dat doet er hier niet toe. De tekst uit Romeinen 14 gaat zo verder:

4 Wie ben jij om te oordelen over een dienaar van God? Hij is verantwoording schuldig aan de Heer, dus laat het aan God over om over zijn gedrag te oordelen. De Heer heeft de macht om hem te helpen, zodat hij doet wat juist is.5 Zo is het ook met iemand die bepaalde dagen heiliger vindt dan andere, terwijl voor iemand anders alle dagen even zwaar tellen. Maar het belangrijkste is dat iedereen overtuigd is van wat hij vindt!6 Wie een speciale dag kiest om de Heer te aanbidden, wil hem daarmee eren. En wie zonder uitzondering alles eet, doet dat om de Heer te eren, want hij dankt God voor het eten. En wie niet alles eet, wil daarmee ook de Heer behagen en hem danken.7 Want wij zijn niet van onszelf, of we leven of sterven.8 Als we leven, leven we om de Heer te behagen, en als we sterven, sterven we om bij de Heer te zijn. Of we nu leven of sterven: Wij behoren de Heer toe.

Er zijn zeker vragen waarbij we moeten worstelen met wat juist is. We hoorden dit eerder met het voorbeeld van de Galaten, dat geloof in Jezus Christus de juiste weg is en dat het niet volgen van wetten naar het doel leidt.

Maar er lijken veel regels te zijn waar God heel goed uit de voeten kan met verschillende inzichten. Zoals net genoemd, beschouwen veel christenen sommige dagen als speciaal: Kerstmis, Pasen, Goede Vrijdag, Pinksteren en andere niet. Het kerkelijk jaar geldt eigenlijk niet voor alle christenen.

Voor mij is dit punt echter niet doorslaggevend in deze tekst, maar we leven, heel modern vertaald hier, om God te behagen. En het lijkt God niet uit te maken wat we eten en of we bepaalde feestdagen vieren. Maar voor ons persoonlijk maakt het wel uit en dat is oké.

Romeinen 14, 12-15; NL

12 Ja, ieder van ons zal zich persoonlijk tegenover God moeten verantwoorden. 13 Oordeel daarom niet langer over elkaar, maar leef zo dat je niemand hindert of van de weg van God afleidt. 14 Ik weet en ben ervan overtuigd door de Heer Jezus dat niets wat God gemaakt heeft onrein is. Alleen als iemand denkt dat het onrein is, is het onrein. 15 En als wat je eet het geweten van iemand anders belast, dan handel je niet uit liefde als je het toch doet. Laat het niet zover komen dat iemand anders, voor wie Christus gestorven is, door jouw gedrag onderuit gehaald wordt.

Belangrijker dan jouw en mijn regels is dat we anderen geen schade berokkenen. Het welzijn van onze naaste gaat altijd boven de regels.

De volgende verzen vatten dit prachtig samen (Romeinen 14:16-17; NL):

16 Wat u door God gegeven is, is goed en mag niet slecht gemaakt worden.17 Want in het koninkrijk van God gaat het er niet om wat je eet of drinkt, maar dat je een leven leidt van gerechtigheid en vrede en vreugde in de Heilige Geest.

Een leven van gerechtigheid, vrede en vreugde in de Heilige Geest is wat telt, niet de regels. Regels kunnen en mogen alleen een nuttig hulpmiddel zijn dat hieraan bijdraagt.

Buiten de regels... (Mathis)

Romeinen 14 lijkt op het volgende voorbeeld:

Een volwassene loopt naar een zebrapad. Het verkeerslicht staat op rood, maar de straat is verlaten; in de wijde omtrek is geen auto te zien of te horen. De volwassene besluit het rode licht te negeren en steekt over.

Stel je een kind voor dat net de basisregels van de weg heeft geleerd en naar hetzelfde stoplicht loopt. Moeten ze stoppen of gaan? Waarschijnlijk moeten ze de regel die ze hebben geleerd toepassen en stoppen.

Maar waarom kan de volwassene de regel in deze situatie negeren?

Het belangrijkste verschil tussen het kind en de volwassene in dit voorbeeld is dat de volwassene weet waar de regel voor is: om te voorkomen dat ze overreden worden.

De volwassene weet dat aan het doel van deze regel is voldaan als je loopt zonder jezelf of anderen in gevaar te brengen; hij kan de verkeerssituatie beter inschatten door zijn ervaring en door over te steken voldoet hij aan het doel van de regel zonder zelf de regel te volgen. Zou het nu goed zijn als de volwassene aan het kind probeert uit te leggen dat je soms ook door rood mag lopen? Zou het kind niet een beetje overweldigd zijn doordat het elke keer zelf de verkeerssituatie moet beoordelen? En misschien in de war raken omdat een regel die zogenaamd zo belangrijk is voor hun veiligheid opeens niet meer geldt?

Het risico bestaat dat ze uiteindelijk gewoon zelf beslissen wanneer ze door rood licht rijden en wanneer niet.

Net zoals de regel "stop bij rood en ga door bij groen" kan worden samengevat als "breng jezelf en anderen niet in gevaar bij het oversteken", kan het hele verkeersreglement worden samengevat als:

Handel op zo'n manier dat er geen ongelukken gebeuren en iedereen op tijd komt waar hij moet zijn.

Als iedereen zich hieraan zou houden, zouden er geen ongelukken meer gebeuren.

Maar we zijn ook maar mensen en weten niet wie waar naartoe moet en wanneer, of wat de ander van plan is en hoe we ons moeten gedragen zodat alles soepel verloopt.

We zouden een soort "SuperGPS" nodig hebben die al deze dingen weet en ons altijd vertelt hoe we ons het beste kunnen gedragen. We hoeven alleen maar de instructies op te volgen en erop te vertrouwen dat alles goed komt.

Zo'n apparaat bestaat echter niet en daarom hebben we toch de StVo nodig.

Net zoals ik zojuist de regels van de StVo heb samengevat, heeft Jezus ook de wetten van het OT in het NT samengevat als "Heb God lief en je naaste als jezelf". Paulus zegt dit ook in Romeinen 13:10:

De liefde doet de naaste geen kwaad. Daarom vervult de liefde de hele wet.

Als we elkaar allemaal liefhadden, zou er geen ruzie of haat meer zijn. Klinkt eenvoudig genoeg, maar net als in het verkeersvoorbeeld werkt het niet zonder een "SuperGPS".

Maar God heeft een oplossing voor ons: (van alles) in Ezechiël 36:26,27 in het Oude Testament:

26 Ik zal jullie een nieuw hart en een nieuwe geest geven: Ik zal het stenen hart uit uw borst wegnemen en u er een levend hart voor in de plaats geven. 27 Ik zal mijn Geest in je leggen en ervoor zorgen dat je mijn wetten gehoorzaamt en mijn inzettingen onderhoudt.

Daar hebben we het! Dat is onze "SuperGPS"! Als we in verbondenheid met Jezus leven en God toestaan om ons een nieuw hart en een nieuwe geest te geven, dan kunnen we, vervuld van de Heilige Geest, beslissingen nemen zonder ons te hoeven houden aan de specifieke gedragsregels in de Bijbel.

We kunnen dan de rol verlaten van het kind dat de regels volgt omdat hij geen andere standaard heeft en de rol aannemen van de volwassene die weet wat hij doet en verantwoordelijk kan handelen.

Kortom, de Heilige Geest van God stelt ons in staat om de wet te vervullen zonder de wetten van de Bijbel te hoeven houden.

Samenvatting

We vatten samen: