Gideon: Leren dat God helpt

Dienst,Peter Schütt, 6 oktober 2002, Evangelische Vrije Kerk Leichlingen, Kreuzkirche, meer...

Inleiding

Vandaag hebben we het over Gideon en de les die hij moest leren.

Hij moest leren dat God hem zou helpen.

Het verhaal van Gideon begint met een zin in Rechters 6, die we vaak lezen in het boek Rechters (hoofdstuk 6, 1a):

En de zonen van Israël deden wat kwaad was in de ogen van de Heer.

En dat bracht hen altijd in de problemen. Gewoonlijk gaf God hen altijd in de hand van een vijand, en deze keer waren het de Midjanieten: (v1.b)

Toen gaf de HEER hen zeven jaar in de hand van Midjan.

En deze heerschappij was zeer wreed: (vs. 2-6)

2 En de hand van Midjan werd sterk over Israël. Voor de ogen van Midjan maakten de zonen van Israël voor zichzelf de holen in de rotsen, die in de bergen zijn, en de grotten en de bolwerken in de bergen. 3 En het geschiedde, als Israël gezaaid had, dat Midian opkwam, en Amalek en de zonen van het oosten kwamen tegen hen op. 4 En zij legerden zich tegen hen en verwoestten de opbrengst van het land tot aan Gaza. En zij lieten geen voedsel achter in Israël, noch schapen, noch ossen, noch ezels. 5 Want zij kwamen op met hun kudden en met hun tenten, en zij kwamen en masse als sprinkhanen; zij en hun kamelen waren ontelbaar. En zij kwamen het land binnen om het te verwoesten. 6 Zo werd Israël zeer verarmd door Midjan. En de zonen van Israël riepen de HEER om hulp.

Ik weet niet of je je ooit hebt afgevraagd of wat God hier doet wel juist is. En het is niet de enige keer. Hij heeft Israël vaak in de hand van een vijand gegeven als ze zich juist van God hadden afgekeerd.

Waarom geeft God hen hier in de hand van de Midjanieten? Waarom handelt hij niet volgens het motto "OK, jullie zijn vrije mensen; doe wat je wilt!"?

Er zijn hier twee mogelijke gezichtspunten:

God is almachtig en als hij wil dat

God kent de aarde en het leven hier

In dit geval heeft Israël dus zelf schuld aan zijn lijden. Maar er zijn natuurlijk veel andere gevallen waarin de slachtoffers geen schuld hebben aan hun lijden en waarin de vraag naar het "waarom" groot opdoemt. Zelfs als christen en bijbellezer heb ik meestal geen antwoord op de vraag waarom er zoveel lijden is op onze aarde, maar ik weet dat God er nog steeds is.

Psalm 23 zegt: "Zelfs als ik in het dal van de schaduw van de dood ben, is God nog steeds bij me.

We hebben niet de belofte dat we alle donkere dalen in ons leven kunnen begrijpen of zelfs kunnen vermijden, maar we hebben wel de belofte dat Jezus, als we bij Hem horen, ons door deze dalen zal begeleiden.

Ik denk dat het tweede waar is. God heeft een specifiek plan voor alles. Het enige probleem is dat we Gods plan meestal niet kunnen doorzien. We begrijpen gewoon niet wat er hier op aarde om ons heen gebeurt. Af en toe laat Hij ons een kijkje achter de schermen nemen, maar meestal hebben we geen idee.

In de episodes die in de Bijbel worden beschreven, zien we vaak het begin en het einde van een gebeurtenis en daardoor kunnen we soms begrijpen waarom God op deze manier heeft gehandeld, en soms waarom hij lijden heeft toegelaten.

Deze tekst beschrijft hoe God het oude principe toepast dat "noodzaak bidt": Israël wordt arm, hun bestaan staat op het spel, dus bidden ze. Ja, ze roepen zelfs tot God.

Laten we terugkeren naar de tekst:

V.7-10;

7 En het geschiedde toen de zonen van Israël tot de HEER riepen om hulp vanwege Midjan, 8 dat de HEER een profeet zond naar de zonen van Israël. Hij zei tegen hen: 'Zo zegt de HEER, de God van Israël: 'Ik heb jullie uit Egypte opgevoed en jullie uit het slavenhuis gehaald. 9 En ik heb jullie gered uit de hand van de Egyptenaren en uit de hand van al jullie onderdrukkers. En Ik verdreef hen van voor jullie aangezicht en gaf jullie hun land. 10 En ik zei tegen jullie: 'Ik ben de HEER, jullie God; jullie zullen de goden van de Amorieten, in wier land jullie wonen, niet vrezen. Maar u hebt mijn stem niet gehoorzaamd.

God had het voorspeld: Ik zal u verlossen en u een goed land geven. Maar als jullie mijn geboden verzaken en je van mij afkeren, zullen jullie in moeilijkheden komen.

Ze hebben zich afgekeerd en zitten nu echt in de problemen.

De passage zou verkeerd begrepen kunnen worden om te impliceren dat God hier een "zie je wel"-houding heeft. Iemand heeft gezondigd en moet de gevolgen dragen en dan komt God en zegt: "Zie je wel, dat krijg je." Dat zou hier verkeerd begrepen kunnen worden.

Maar zo'n "Zie je wel?"-houding of een soortgelijke "Ik zei het toch"-houding - die vaker voorkomt bij oudere mensen - helpt natuurlijk niet. De meest voorkomende reactie is "Dat weet ik zelf ook wel. Laat me met rust!" houding.

God benadrukte hier Israëls zonde omdat ze blijkbaar niet beseften wat ze verkeerd hadden gedaan. Dit wordt later ook duidelijk bij Gideon. En God benadrukt dat hij zich aan zijn woord houdt. Het is dus belangrijk dat God de zonde duidelijk maakt.

Maar daar blijft het niet bij. In tegenstelling tot mensen met een "zie wel" houding, helpt God.

Gideons roeping

Gideon wordt door God aangesproken:

V.11-13;

11 Toen kwam de engel van de HEER en ging zitten onder de terebinth bij Ophrah, die van Joas, de Abiezriet, was. En zijn zoon Gideon sloeg tarwe uit in de wijnpers om het in veiligheid te brengen voor Midjan. 12 Toen verscheen de engel van de HEER aan hem en zei tegen hem: 'De HEER is met je, o dappere! 13 En Gideon zei tegen hem: 'Alstublieft, mijn heer, als de HEER met ons is, waarom zijn we dan door al deze dingen getroffen? En waar zijn al zijn wonderen waarover onze vaderen ons vertelden toen ze zeiden: 'Heeft de HEER ons niet uit Egypte opgevoed? Maar nu heeft de HEERE ons verworpen en ons in de hand van Midjan gegeven.

Aan de ene kant wordt hier duidelijk dat Gideon zich er niet van bewust was dat de rampspoed over Israël te wijten was aan Israëls zonde. Maar we moeten hem ook nageven dat hij nog jong was. Volwassenen zijn vaak niet eerlijk genoeg om hun kinderen te vertellen dat zij - de volwassenen - vaak schuld hebben aan het ongeluk dat ook hun kinderen treft. Maar ik ga ervan uit dat alle aanwezigen die kinderen hebben bij het nemen van beslissingen rekening houden met de gevolgen voor hun kinderen.

Gideons grootste probleem is echter dat hij niet meer echt kan geloven dat God helpt. "Waar is God?" vraagt hij hier. Durven wij deze vraag te stellen? Als God echt bij ons is, waarom is mij dan dit of dat overkomen? Waar was Hij, waar was Zijn werk? Tot welke conclusie kom jij als je naar je leven kijkt? Heb je Gods grote wonderen ervaren, of ken je zulke wonderen alleen uit verhalen en christelijke boeken? Of kom je misschien net als Gideon tot de conclusie dat God niet in jou geïnteresseerd is? Hij doet toch niets, zou je kunnen denken.

Wat interessant is, is wat de engel van tevoren tegen hem zei:

De HEER is met je, dappere held!

God is niet onverschillig over hoe het met Gideon gaat. God is in hem geïnteresseerd en zinspeelt al op Gideons toekomstige roeping, namelijk om een held te zijn.

Vandaag is het niet anders. Wie zijn leven aan Jezus heeft gegeven, heeft Jezus beloofd dat hij altijd bij hem zal zijn tot het einde der tijden (Matteüs 28:20). Dit geldt ook voor wat je ook voelt en denkt. Denk maar aan de eerder genoemde donkere dalen.

God geeft Gideon nu een algemene opdracht:

V.14;

Toen wendde de HEER zich tot hem en zei: "Ga heen in uw kracht en bevrijd Israël uit de hand van Midjan. Heb Ik u niet gezonden?

God geeft hem, die niet echt kan geloven dat God in hem geïnteresseerd is, een missie. En het is een uiterst belangrijke missie. God heeft iets met hem voor.

God heeft iets in gedachten voor iedereen die zijn leven aan Jezus heeft gegeven. Het is misschien niet altijd een missie als "Red mijn volk", maar iedereen is ergens goed voor in het koninkrijk van God.

Geloof jij dat? Gideon geloofde dat niet.

V.15;

Maar hij zei tegen hem: "Alstublieft, mijn heer, hoe zal ik Israël redden? Zie, mijn duizenden zijn de minste in Manasse, en ik ben de jongste in het huis van mijn vader.

Ik, Heer? Wat kan ik doen?

De lezer van deze tekst denkt natuurlijk dat deze Gideon zich verlaagt. Het is net als in sommige films waar de zogenaamd lelijke vrouw eigenlijk alleen maar een lelijke bril op heeft en onopvallend gekleed is. Op dezelfde manier heeft Gideon al moed in zich en is hij nog steeds onzeker.

Maar ik - blijft de lezer denken - ben echt niet zo begaafd om iets te bewegen in het koninkrijk van God, ik - om het beeld uit de film nog maar eens te gebruiken - ben echt niet zo knap.

Maar God is niet gebonden aan wat jij van jezelf vindt. Hij kan taken voor je in petto hebben waarvan je je misschien nog niet eens bewust bent.

Zelfs Gideon is verbaasd:

V.16;

Toen zei de HEER tegen hem: "Ik zal met je zijn, en je zult Midjan als één man verslaan.

Is dat mogelijk? Psalm 18:30 zegt:

Bij mijn God kan ik over een muur heen springen.>bijbel">

Misschien ook de muur van mijn angsten, de muur van mijn "ik kan het toch niet"?

Het is interessant dat Gideon zich niet op zijn nieuwe taak stort met een "Joepie, daar gaan we". Hij wil er zeker van zijn dat God echt bij hem is: (verzen 17-24a)

17 Toen zei hij tegen hem: "Als ik bij u in de gunst ben gekomen, geef mij dan een teken dat u het bent die tegen mij spreekt. 18 Ga hier niet weg voordat ik bij je terugkom, mijn geschenk tevoorschijn haal en het voor je neerleg. Hij zei: Ik blijf tot u terugkeert. 19 Dus ging Gideon naar binnen en maakte een geitenlam en ongezuurd brood van een efah meel klaar. Hij deed het vlees in een mand en de bouillon in een pot. En hij bracht het naar hem toe onder de terebint en zette het voor hem neer. 20 En de engel van God zei tegen hem: 'Neem het vlees en het ongezuurde brood en leg het op deze rots. En giet de bouillon uit. En dat deed hij. 21 Toen strekte de engel van de HEER het uiteinde van de staf die in zijn hand was uit en raakte het vlees en het ongezuurde brood aan. Toen steeg er vuur op uit de rots en verteerde het vlees en het ongezuurde brood. En de engel van de HEER verdween uit zijn gezichtsveld. 22 Toen zag Gideon dat het de engel van de HEER was, en Gideon zei: 'Helaas, HEER, ik heb de engel van de HEER van aangezicht tot aangezicht gezien! 23 Toen zei de HEER tegen hem: "Vrede zij met u! Wees niet bang; je zult niet sterven. 24 Dus bouwde Gideon daar een altaar voor de HEER en noemde het Jahweh-Shalom (De HEER is vrede).

Gideon vraagt om een teken om er echt zeker van te zijn dat het God is die hem roept.
Is dit nu klein geloof in de trant van "ik geloof alleen wat ik zie"? Of om het vroom te zeggen: is dit een verandering in zien en niet in geloven?

Ik denk dat deze houding van er zeker van willen zijn dat het echt God is die hem roept, heel positief is. In de hele geschiedenis van de mensheid zijn er altijd mensen die beweren in Gods voordeel te handelen en die vervolgens veel lijden veroorzaken door hun daden, die helaas niet in Gods voordeel zijn.

We moeten de houding aannemen dat we er zeker van willen zijn dat wat we doen echt Gods wil is.
Maar het achterhalen van Gods wil zou niet voornamelijk moeten gaan over het vragen om een teken. Dit komt in de Bijbel niet voor in het dagelijks leven, maar alleen op bijzondere momenten. En ik denk dat je op bijzondere momenten in je leven of vóór bijzonder moeilijke en ingrijpende beslissingen God ook om een teken kunt vragen ter bevestiging.

Gideon neemt de consequenties van het teken dat hij krijgt en bouwt eerst een altaar.

Gideons eerste taak

Dan krijgt hij zijn eerste concrete taak: (vs. 25-27)

25 En het gebeurde die nacht dat de HEER tegen hem zei: "Neem een jonge stier uit de kudde die van je vader is, de tweede stier, de stier van zeven jaar oud. En breek het altaar van Baäl af dat van je vader is, en hak de Asjera af die erbij staat. 26 En bouw een altaar voor de HEER, uw God, op de top van deze bergvesting, op de [juiste] weg. En neem de tweede stier en offer die als brandoffer met het hout van de Asjera dat u zult omhakken. 27 Toen nam Gideon tien mannen van zijn knechten en deed wat de HEERE tot hem gesproken had. En het geschiedde, omdat hij bang was voor het huis van zijn vader en voor de mannen van de stad om het overdag te doen, dat hij het 's nachts deed.

Gideon begint. Hij is nog steeds wat beperkt in zijn angst, maar hij begint.

We hoeven geen 5 meter over onze schaduw heen te springen, maar laten we beginnen met 10 cm; dat is nog altijd beter dan helemaal niet springen.

Jozef van Arimathea is voor mij een voorbeeld geworden van een angstige christen die toch binnen zijn mogelijkheden handelt: (Johannes 19:38)

Daarna (na de kruisiging) vroeg Jozef van Arimathea, die een leerling van Jezus was, maar een heimelijke, uit angst voor de Joden, aan Pilatus of hij het lichaam van Jezus mocht wegnemen. En Pilatus stond het toe. Dus kwam hij en nam het lichaam van Jezus weg.

Hij was duidelijk bang, maar hij handelde binnen zijn mogelijkheden en wat hij deed was belangrijk en juist.

Ben jij bang? Ben je bang voor spot als je iets over Jezus zegt? Begin met mensen die niet spotten. Begin en de angst zal afnemen.

Maar Gideons daad komt aan het licht en hij ervaart voor het eerst Gods hulp: (vers 28-32)

28 En toen de mannen van de stad 's morgens vroeg opstonden, zie, het altaar van Baäl werd omvergeworpen, en de Asjera die erbij had gestaan werd omgehakt, en de tweede stier werd als brandoffer geofferd op het [nieuw] gebouwde altaar. 29 Toen zeiden zij tot elkander: Wie heeft dit gedaan? En zij deden navraag en vroegen, en er werd gezegd: Gideon, de zoon van Joas, heeft dit gedaan. 30 Toen zeiden de mannen van de stad tot Joas: "Breng je zoon tevoorschijn! Hij moet sterven omdat hij het altaar van Baäl omvergeworpen heeft en omdat hij de Asjera, die er bij stond, omgehakt heeft. 31 Maar Joas zei tot allen die bij hem stonden: Willen jullie Baäl aanklagen of willen jullie hem redden? Wie een aanklacht tegen hem indient, zal tot de morgen gedood worden. Als hij een god is, laat hij dan een aanklacht tegen zichzelf indienen, want zijn altaar is omvergeworpen. 32 En op die dag werd hij Jerub-Baal genoemd, dat is: laat Baäl een aanklacht tegen hem indienen, omdat hij zijn altaar omvergeworpen heeft.

Gideon was bang geweest voor het huis van zijn vader (v. 27) - het altaar van Baäl en het Asjera-afgodsbeeld waren van zijn vader - en daarom had hij zijn daad 's nachts uitgevoerd. En nu staat zijn vader Joas hem bij en beschermt hem. En Joas had blijkbaar iets te zeggen in de stad, dus iedereen luistert naar hem.

Hulp uit totaal onverwachte hoek: Dat zal vaak gebeuren als je op reis bent in het koninkrijk van God.

Dit was Gideons eerste les in het onderwerp "God wil en zal helpen".

Gideons grote missie

V.33-35;

33 Toen verzamelden zich heel Midjan en Amalek en de zonen van het oosten, en zij trokken over en sloegen hun kamp op in het dal van Jizreël. 34 Maar de Geest van de HEER bekleedde Gideon. En hij liet een bazuin schallen, en de Abiezieten werden bijeengeroepen om hem te volgen. 35 En hij zond boodschappers door de hele stam van Manasse, en ook zij werden bijeengeroepen om hem te volgen. En hij zond boden door Aser en door Zebulon en door Nafthali. En zij gingen hen tegemoet.

Nu begint het. Gideon aanvaardt de missie en verzamelt zijn troepen.

Maar hij blijft onzeker:

36 En Gideon zei tegen God: "Als U Israël door mijn hand zult redden, zoals U gesproken hebt, - 37 zie, ik leg [vers] geschoren wol op de dorsvloer. Wanneer er alleen dauw is op de wol en droogte op de hele grond, dan zal ik weten dat U Israël zult redden door mijn hand, zoals U gesproken hebt. 38 En het geschiedde. En hij stond de volgende morgen vroeg op, en hij drukte de wol uit en perste dauw uit de wol, een [hele] kom vol water. 39 En Gideon zei tegen God: "Ontketen uw toorn niet tegen mij. En ik zal alleen deze keer spreken. Laat mij het nog één keer met de wol proberen: Laat alleen op de wol droogte zijn en laat op de hele grond dauw zijn! 40 En God deed dat die nacht: er was alleen droogte op de wol en dauw op de hele grond.

Dit is zeker de bekendste passage in verband met Gideon.

Hij vraagt om een wonderbaarlijk teken zodat hij absoluut zeker kan zijn.

Er wordt wel eens gezegd dat als je onzeker bent, leg dan wol of een (schapen)huid neer (afhankelijk van de Bijbelvertaling) en dat betekent dat je God dan om een teken moet vragen.

Het verschil met het vorige teken is dat Gideon in het vorige teken de aard van het teken aan God overliet.

In het algemeen geldt: maak mij op de een of andere manier door een teken duidelijk dat dit mijn missie is. Maar het teken moet ook zo duidelijk zijn dat ik het onder geen enkele omstandigheid verkeerd kan begrijpen. Dat was het idee achter het eerste tekenverzoek.

Maar nu met dit teken met de wol geeft Gideon het teken.

En dat is eigenlijk niets meer dan dobbelen. Je kunt ook een dobbelsteen nemen en zeggen: een zes betekent ja en de rest betekent nee. En dan bid je: Heer geef dat de dobbelsteen valt zoals u wilt, en dan, bang, heb je Gods wil. Als het een kanteling is, moet je het herhalen. En als je meer vertrouwen hebt, dan neem je 5 dobbelstenen en 5 zessen tegelijk betekent ja en de rest nee. 5 zessen zijn erg onwaarschijnlijk. Of als je het zeker wilt weten, dan vraag je God dat je elf keer achter elkaar een zes gooit als het "ja" moet zijn, want dan is de kans statistisch lager dan een zes in de loterij. Je zou ook een pak kaarten kunnen nemen en zeggen dat de harten aas ja betekent en de rest nee, maar daar beginnen we ons ongemakkelijk te voelen, want kaartspellen worden vaak misbruikt voor waarzeggerij.

Wat ik wil zeggen is dat er zeker gevallen zijn waarin we niet weten wat we moeten doen en om een wonder vragen en God in zijn genade ons het wonder schenkt. Maar IMHO moet dat een absolute uitzondering blijven, want anders zou je echt de dobbelsteen kunnen gooien.

Maar Gideon trekt er nu op uit: (hoofdstuk 7, 1-8)

1 En Jerub-Baal, dat wil zeggen Gideon, en al het volk dat met hem was, stond vroeg op en legerde zich bij de bron van Harod; en het kamp van Midian was ten noorden van hem, op de heuvel van More, in het dal. 2 En de HEER zei tegen Gideon: "Het volk dat bij je is, is te talrijk voor mij om Midjan in hun hand te leveren. Israël zal zich niet tegen Mij kunnen beroemen en zeggen: Mijn hand heeft mij verlost. 3 En verkondig nu in de oren van het volk: Laat wie bang en moedeloos is zich afwenden van de bergen van Gilead! Toen keerden 22.000 [mannen] van het volk zich om, en 10.000 bleven er over. 4 En de HEER zei tegen Gideon: "Het volk is nog te talrijk. Breng ze naar het water, en Ik zal ze daar voor u zuiveren. En het zal geschieden, van wie Ik het u zeggen zal: Deze zal met je meegaan! - hij zal met jullie meegaan. En iedereen van wie Ik tot jullie zal zeggen: Deze zal niet met jullie meegaan! - hij zal niet gaan. 5 Dus leidde hij het volk naar het water. En de HEER zei tegen Gideon: "Iedereen die met zijn tong aan het water likt, zoals een hond likt, zet hem apart; en iedereen die op zijn knieën gaat zitten om te drinken. 6 En het aantal van hen die likten [door het water] met hun hand naar hun mond te brengen, was driehonderd man; en de rest van het volk was op zijn knieën gaan zitten om water te drinken. 7 Toen zei de HEER tegen Gideon: "Met de driehonderd mannen die gelikt hebben, zal Ik u redden en Midjan in uw hand overleveren. Maar het hele [overige] volk zal gaan, ieder naar zijn eigen plaats. 8 En zij namen de proviand van het [overige] volk en hun horens. En hij zond al de mannen van Israël weg, ieder naar zijn tent, maar hij behield de driehonderd mannen. En het kamp van Midjan was onder hem in het dal.

Dat is de volgende les. Wij mensen denken dat als we met veel mensen samenwerken, alles beter gaat, en hoe meer mensen erbij betrokken zijn, hoe beter. We organiseren iets samen, we doen bijvoorbeeld een gezamenlijke evangelisatie met andere kerken, en dan werkt alles veel beter.

Natuurlijk kunnen we uit de tekst niet afleiden dat samenwerking met een groter aantal mensen in principe slecht is. Maar we moeten voorkomen dat God tegen ons zegt:

"Je medewerkers zijn te talrijk om je project te laten slagen. Je mag je niet op de borst kloppen: Het is ons gelukt."

De volgende tekst beschrijft hoe God de overwinning gaf aan 300 Israëlieten tegen 120.000 Midjanieten.

Gideon ervoer hier dat God echt helpt en leerde zijn les.

Zijn wij ook bereid om steeds opnieuw te leren dat God helpt?

AMEN