Inleiding
De laatste tijd houd ik me een beetje bezig met het onderwerp "depressie". Niet omdat ik er zelf last van heb of omdat iemand in mijn directe omgeving er last van heeft, ik weet er in ieder geval niets van, maar ik ben het onderwerp een paar keer tegengekomen in de media omdat sommige cabaretiers of cabaretiers er last van hebben en het op tv openbaar hebben gemaakt.
Dat vond ik opmerkelijk. Ik heb geen diepere kennis over dit onderwerp, ik weet alleen wat ik erover heb gehoord en gelezen in de media. En het onderwerp "depressie" zou vandaag niet het eigenlijke onderwerp moeten zijn.
Twee cabaretiers die ik heel grappig vind, hebben heel openlijk over hun depressie gesproken. Je kent ze misschien wel: Torsten Sträter en Kurt Krömer.
Ik vond het verrassend, maar één ding viel me bij allebei op. Ze benadrukten allebei het belang van erkennen dat je hulp nodig hebt en dan ook daadwerkelijk hulp krijgen en dit punt hield me op de been.
Natuurlijk is dit niet gemakkelijk met zo'n onderwerp, omdat je niet altijd kunt rekenen op het begrip van de mensen om je heen.
Als je bijvoorbeeld je been hebt gebroken, is het voor iedereen duidelijk dat je niet kunt werken. Als je een depressie hebt, is er vaak niet zoveel begrip. Uitspraken als "Maak je niet zo druk" komen hier en daar voorbij.
Depressie kan ook organische oorzaken hebben en moet dan met medicijnen worden behandeld. Maar veel depressieven vinden ook hulp bij artsen, bijvoorbeeld praattherapie helpt in veel gevallen.
Waarom is dit nog steeds zo'n taboe?
Waarom worden mensen vaak geremd om hulp te zoeken voor zo'n ziekte? Over het algemeen is het nog steeds moeilijk met psychische aandoeningen.
Behalve misschien in het geval van een burn-out: dan ben je de held die een beetje overdreef. Een manager zonder burn-out heeft zijn werk niet goed gedaan ;-) Nu overdrijf ik natuurlijk.
Ik denk dat wij mensen niet zwak willen zijn en we willen meestal ook de controle over ons leven hebben en we willen ook dat onze omgeving dat van ons gelooft.
Je kunt ook last hebben van een gebroken been, maar dat kan iedereen zien en er is meestal ook een duidelijk tijdschema voor wanneer het weer goed komt.
Bij een depressie of een soortgelijke ziekte zie je dat niet. Je moet het zelf aankunnen, waarom maak je er zo'n drukte om! Hulp is meer nodig bij mensen die er echt slecht aan toe zijn, waar je dat wel ziet!
Dit is een misvatting en hier zijn we al bij het Evangelie.
Voor wie is het evangelie?
De zieken
Laat me Mattheüs 9:10-13 lezen; NL
Nu is "uitschot" niet letterlijk vertaald, er staat eigenlijk "tollenaars" en "zondaars", maar dat is wat de Farizeeën bedoelden: uitschot.
Korte uitleg: tollenaars of publicanen, zoals het in andere vertalingen wordt genoemd, inden vaak meer dan waar ze recht op hadden en dit maakte ze erg impopulair en daarom werd deze groep mensen ook vaak gezien als een symbool van een slecht persoon.
Matteüs was zo'n tollenaar en hij nodigde Jezus, de discipelen en zijn oude vrienden en collega's uit voor het avondeten. En dat vonden de Farizeeën niet leuk.
We zijn al zo gepolariseerd door onze christelijke socialisatie dat het overduidelijk is dat de Farizeeën hier helemaal verkeerd denken en praten.
Maar laten we de situatie naar vandaag verplaatsen. We hebben geen duidelijk corrupte ambtenaren als bevolkingsgroep, maar wat als er bijvoorbeeld een neonazi komt die voor Jezus kiest en dan een feest geeft en mensen uit de gemeenschap en uit zijn oude vriendenkring uitnodigt zodat zij ook met Jezus in contact komen?
Wat zouden de buren dan zeggen? Wat zou er gebeuren in de sociale media?
Je beseft dat een situatie als deze ook ingewikkeld kan zijn.
Maar Jezus Christus zegt:
De dokter is natuurlijk een symbool van Jezus Christus en de zieken zijn een beeld van de zondaars.
En Jezus kan alleen zondaars helpen. Zij die denken dat ze goed genoeg zijn, liggen eruit. Zij kunnen niet geholpen worden.
En Jezus verwijst het niet alleen naar God en de mens, maar ook naar mensen onder elkaar:
En dat betekent ook barmhartig zijn voor de goddelozen. De tollenaars waren geen arme hulpeloze slachtoffers, maar daders.
Natuurlijk gaat het er hier niet om verkeerde daden onder de radar te laten verdwijnen, want ook Jezus is altijd duidelijk geweest over welke daden verkeerd en welke goed zijn.
Maar hij wil de dader een kans op berouw geven, de zieke moet hulp van de dokter kunnen krijgen. Het leven kan op orde worden gebracht, met alle gevolgen van dien, wat in sommige gevallen ook betekent dat men juridische verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn daden en de slachtoffers schadeloos moet stellen.
Maar laten we eens naar onszelf kijken. Er zijn hier waarschijnlijk geen corrupte ambtenaren en waarschijnlijk ook geen neonazi's, maar we zijn net zo goed zondaars. Dat is uiteindelijk wat we hier allemaal gemeen hebben. We hebben allemaal wel eens beseft dat we vergeving nodig hebben, dat we niet zonder Jezus kunnen.
En dat brengt ons terug bij hulp. Zijn we ons er nog steeds van bewust dat we hulp nodig hebben, van God en ook van andere mensen?
Of om in de vergelijking van Jezus te blijven: Zijn we ons ervan bewust dat we Jezus Christus nodig hebben als onze dokter, elke dag opnieuw? En dat we afhankelijk zijn van de barmhartigheid van andere mensen?
Binnen het christelijke kader zijn we het natuurlijk allemaal met elkaar eens, omdat het objectief gezien juist is vanuit de Bijbel.
Maar zijn we ons er bewust van in het dagelijks leven?
Ik dacht aan de laatste keer dat ik aan een ongelovige bekende: "Ik kan niet zonder Jezus".
Dat is lang geleden. Ik voer soms gesprekken over mijn geloof, maar ik vind het moeilijk om het expliciet te zeggen, omdat ik niet weet of de persoon met wie ik praat het zal begrijpen.
Of laten we nog een stapje verder gaan: Zonder de genade van andere mensen zou ik het niet aankunnen.
En dit brengt ons bij een vrome term die niet meer zo gebruikelijk is in het dagelijks taalgebruik.
Nederigheid tegenover God
De term "nederigheid" komt van Oudhoogduits diomuoti ("bereid om te dienen", dus eigenlijk "houding van een dienaar"). De componenten van het woord kunnen verder worden opgesplitst in de twee woorden 'dienen' (dionōn) en 'moed' (muot) (Wikipedia).
Deze definitie lijkt echter niet echt volledig.
De Bijbel gaat al over het verduidelijken van de relatie tussen God en de mens en nederig zijn voor God is iets positiefs in de Bijbel, bijv. Psalm 25:9; NGÜ wordt over God gezegd:
Je kunt hier al zien dat het er niet alleen om gaat dat wij, de mensen, hier beneden zijn en God daarboven, maar dat het om een relatie gaat, om met elkaar te zijn en om Zijn leiding en hulp nodig te hebben.
Ik geloof dat deze nederigheid een christelijk leven maakt.
Je bent je ervan bewust dat het niet mogelijk is zonder Jezus. Je hebt hem nodig, je hebt zijn hulp nodig in alle dingen.
Nederig is iets anders dan bijvoorbeeld onderdanig of vernederd, zoals een geslagen hond.
Je kunt dit goed zien in het voorbeeld van Mozes. Er wordt over hem gezegd in Deuteronomium 12:3, NL:
Mozes was zeker niet onderdanig. Hij sprak zonder angst tot de Farao, hij leidde moedig het volk Israël en hij had ook de hoogste jurisdictie, wat waarschijnlijk niet mogelijk is als onderdanige.
Maar hij was zich er altijd van bewust dat God boven hem stond, dat hij God nodig had en dat het zonder God niet zou lukken. Natuurlijk maakte hij ook fouten in zijn leven, dat is duidelijk. Dat zal ons van tijd tot tijd ook overkomen.
Want ook al gaat het op dit moment best goed met ons leven, we moeten ons ervan bewust zijn dat we in Gods handen zijn, en als dat niet meer zo zou zijn, zouden we een probleem hebben.
Nederigheid tegenover anderen
Een nederig leven is ook nuttig voor onszelf. Ik wil graag kijken naar Galaten 6:1-4; NL:
"Helpen om weer op het juiste spoor te komen" is eigenlijk de vertaling die ik het mooist vond. Andere vertalingen schrijven hier "liefdevol rechtzetten".
Natuurlijk zijn zulke situaties nooit gemakkelijk. Niemand vindt het leuk om te horen dat hij iets verkeerd heeft gedaan.
Tegenwoordig kunnen de termen "fout" en "goed" alleen worden beschouwd in de context van een "omdat", een rechtvaardiging, wat ik ook goed vind, omdat anders het gevaar bestaat dat je op de een of andere manier iets beoordeelt omdat het altijd zo is geweest.
Maar laten we teruggaan naar het verschil tussen "de weg terugvinden" en "rechtzetten". Ik denk dat "de weg terugvinden" effectiever is dan "het rechtzetten". Natuurlijk is hulp nuttig voor beide, maar voor mij geldt in ieder geval dat ik over het algemeen beter leer als ik de oplossing zelf bedenk. Als iemand me een kant-en-klare oplossing geeft, is die sneller weg dan wanneer ik me zelf een weg naar de realisatie bijt.
Misschien is het ook een kwestie van type.
In elk geval gaat het er hier om elkaar te helpen, en daar hoort natuurlijk ook bij dat je toegeeft dat je hulp nodig hebt.
Dat vinden we hier ook in het tweede vers:
Andere vertalingen schrijven hier: Help elkaar om de lasten te dragen, maar dit betekent hetzelfde.
Weten we van elkaars moeilijkheden en problemen? Delen we onze moeilijkheden en problemen?
Of zijn we zo arrogant dat we denken dat we al onze moeilijkheden en problemen zelf goed onder controle hebben?
Wat we ook leren in deze tekst is dat iedereen belangrijk is, maar dat niemand belangrijker is, en dat alle vergelijking dom is.
En dat is al belangrijk. Laten we in ons eigen leven en ook in onze congregatie steeds weer beseffen dat zonder Jezus Christus niets lukt en dat we elkaar nodig hebben om elkaar te helpen met onze moeilijkheden en problemen.
Samenvatting
Ik vat samen.
- Het voorbeeld van de openheid van bekende artiesten over hun depressie deed me opnieuw beseffen dat je moet toegeven dat je hulp nodig hebt en die hulp ook moet zoeken.
- Jezus kwam voor de zondaars, de overtreders, zodat ze hem konden leren kennen en zich konden bekeren. Mensen die denken dat ze goed genoeg zijn, zijn bij hem weg .
- Ook wij hebben allemaal wel eens beseft dat we vergeving nodig hebben, dat we niet zonder Jezus kunnen en dat we hem elke dag opnieuw nodig hebben. En dat is een deel van de nederigheid waaruit een christelijk leven bestaat.
- We zijn ook afhankelijk van de barmhartigheid van mensen . Ons openstellen om elkaar te helpen de weg terug te vinden en elkaar te helpen met onze moeilijkheden en problemen vervult de wet die we van Christus hebben. Dit is het andere deel van de nederigheid waaruit een christelijk leven bestaat.