Oorlog

Inleiding

Heeft u al gehoord van de open brief van 28 beroemdheden die op de website van het tijdschrift "Emma" is geplaatst?

De ondertekenaars van deze open brief roepen de Duitse bondskanselier op geen zware wapens aan Oekraïne te leveren.

Deze brief gaat momenteel door alle opiniebellen, vergelijkbaar met wat er met Corona gebeurde. Er was plotseling verdeeldheid in groepen en families waar je het nooit verwacht zou hebben en nu lijkt het weer te gebeuren.

Deze beroemdheden zijn thuis in totaal verschillende bubbels en ze hebben verschillende beroepen, van kunstenaars tot journalisten, advocaten en ook wetenschappers.

Alice Schwarzer en Dieter Nuhr hebben bijvoorbeeld getekend en hebben verder niets met elkaar te maken.

Wat staat er in deze brief? Waarom veroorzaakt het zo'n storm in de mediawereld?

(https://www.emma.de/artikel/offener-brief-bundeskanzler-scholz-339463)

Uittreksel:

Wij delen het oordeel over de Russische agressie als een schending van de basisnorm van het internationale recht. Wij delen ook de overtuiging dat er een principiële politieke en morele plicht bestaat om niet terug te deinzen voor agressief geweld zonder terug te vechten.
Maar alles wat hieruit kan worden afgeleid heeft grenzen in andere voorschriften van de politieke ethiek. Wij zijn ervan overtuigd dat twee van dergelijke grenslijnen nu zijn bereikt : Ten eerste het categorische verbod om een duidelijk risico van escalatie van deze oorlog in een nucleair conflict te aanvaarden. Door de levering van grote hoeveelheden zware wapens zou Duitsland echter zelf partij in de oorlog kunnen worden. En een Russische tegenaanval zou dan het geval van wederzijdse bijstand krachtens het NAVO-verdrag en dus het onmiddellijke gevaar van een wereldoorlog in werking kunnen stellen. De tweede grens is de mate van vernietiging en menselijk lijden onder de Oekraïense burgerbevolking. Zelfs gerechtvaardigd verzet tegen een agressor staat daar op een gegeven moment ondraaglijk ver tegenover.
Wij waarschuwen voor een dubbele vergissing: ten eerste dat de verantwoordelijkheid voor het gevaar van escalatie tot een nucleair conflict uitsluitend bij de oorspronkelijke agressor ligt en niet ook bij degenen die hem met open ogen een motief verschaffen om op een mogelijk misdadige
manier te
handelen
.
En ten tweede, dat de beslissing over de morele verantwoordelijkheid van de verdere "kosten" in mensenlevens onder de Oekraïense burgerbevolking uitsluitend onder de bevoegdheid van hun regering valt. Moreel bindende normen zijn universeel van aard

De lezersbrievenforums in de diverse kranten die een artikel over deze brief hebben geschreven, gonzen momenteel echt.

Er zit van alles in de beoordelingen, van naïviteit tot terechte bezorgdheid, maar de voorstanders van deze brief lijken in de minderheid.

Ik vind deze vraag ook niet gemakkelijk en heb nagedacht over hoe ik de oorlog en de wapenleveranties moet beoordelen, vooral als christen?

Ruim 100 jaar geleden waren er nog mensen die zich christen noemden en wapens zegenden. Dat voelt voor mij vandaag verkeerd. Of Duitse christenen baden voor de overwinning in de Eerste Wereldoorlog. Veel Franse christenen deden dat waarschijnlijk ook, maar dat kan natuurlijk niet kloppen.

Oorlog in het Oude Testament

We vinden in de Bijbel nogal wat oorlogen beschreven in het Oude Testament. Ze behoorden tot de realiteit van het leven van de mensen in die tijd. Er waren zelfs af en toe oorlogen die God beval, maar ik denk dat we dat moeten zien in de context van de mensen in die tijd. Hetzelfde geldt voor de dierenoffers. Die werden door God bevolen (daarover staat veel in Genesis) om het principe van zonde en vergeving door God duidelijk te maken aan de mensen in hun toenmalige begrip.

Dit wordt zo mooi beschreven in de Brief aan de Hebreeën (Hebreeën 10:1-4; NL):

1 De wet bracht dus slechts een schaduw van wat komen zou, niet de werkelijkheid van de hemelse goederen. De offers werden jaar na jaar herhaald, maar ze konden geen volmaakte reiniging geven aan hen die kwamen aanbidden. 2 Was dat wel zo geweest, dan waren er geen offers meer geweest, want dan waren de offeraars voor eens en altijd gereinigd en hadden ze een zuiver geweten. 3 Maar het tegendeel gebeurde. De jaarlijkse offers herinnerden hen jaar na jaar opnieuw aan hun zonden. 4 Want het bloed van stieren en bokken kan de zonden niet wegnemen.

Het juiste offer is Jezus Christus, zoals beschreven in vers 10:

En God wil dat wij geheiligd worden door het offer van het lichaam van Jezus Christus, eens voor altijd.

Dat is het juiste offer voor de vergeving van zonden, de dierenoffers waren daar slechts een vaag symbool van.

Zo is het ook met de oorlogen in het Oude Testament. God maakte er, zoals gezegd, soms gebruik van omdat de mensen geen andere manier kenden, maar eigenlijk wil God geen oorlog en de oorlogsbeschrijvingen uit het Oude Testament kunnen ons dienen als beelden voor onze dagelijkse strijd, in de strijd tegen verleiding of verzoeking, in de strijd tegen het niet gemeen handelen tegenover anderen, enz.

Het hele Oude Testament is voor ons vandaag een prentenboek met waargebeurde verhalen om van te leren.

Maar ook in het Oude Testament staan al universele uitspraken over veel dingen, ook over oorlog, bijvoorbeeld in Micha 4, 1-4; waar een toekomstige, nieuwe wereld wordt beschreven:

1 Maar in de laatste dagen zal de Tempelberg alle andere bergen in grootte en hoogte overtreffen. Dan zullen mensen uit alle volken daarheen trekken. 2 Vele volken zullen op weg gaan en elkaar toeroepen: "Kom, laten we opgaan naar de berg van de Heer, naar de tempel van de God van Israël. Daar zal hij ons zijn wegen leren, zodat wij leven zoals hij wil dat wij leven." Want de Heer zal zijn aanwijzingen uit Sion zenden en zijn woord uit Jeruzalem. 3 Dan zal hij rechter zijn over vele volken en recht doen aan machtige naties, hoe ver ze ook weg zijn. Dan zullen zij hun zwaarden omsmeden tot ploegscharen en hun speren tot zakmessen. Geen volk zal nog een ander volk aanvallen en niemand zal meer leren oorlog te voeren. 4 Iedereen zal ongestoord in zijn wijngaard en onder zijn vijgenboom zitten, want er zal niets meer te vrezen zijn. Dit heeft de Almachtige Heer gezegd!

Wanneer deze toekomst komt, weet ik niet, maar je kunt zien dat oorlog geen deel uitmaakt van Gods nieuwe wereld. Het maakt geen deel uit van Gods echte plan en doel.

Oorlog vandaag

Maar toch is er altijd oorlog geweest en is er ook vandaag nog oorlog en in de Bijbel wordt die op sommige plaatsen heel nuchter beschreven.

Zo is er in Prediker 3 een passage die begint met de uitspraak "Voor alles is een tijd", waar allerlei alledaagse dingen worden opgesomd en in vers 8 staat:

Er is een tijd om lief te hebben en om te haten. Oorlog heeft zijn tijd, evenals vrede.

Eigenlijk willen we niet dat oorlog iets alledaags is. We leven hier in het land van de gezegenden al meer dan 75 jaar zonder oorlog, zozeer zelfs dat we er bijna niets meer van merken.

Maar in die tijd is er altijd oorlog geweest, zelfs hier voor onze deur in het voormalige Joegoslavië, maar op de een of andere manier was het hier niet.

En nu worden we zelfs indirect bedreigd. En veel mensen zijn bang om in de oorlog meegesleurd te worden.

Acht jaar geleden hield ik een preek over het onderwerp "oorlog" en liet ik foto's zien van het grafveld bij Verdun in Frankrijk. U kent dit grafveld vast wel van de televisie.

Oorlog is zo'n onzin, zoveel jonge mensen die erin sterven, waarvoor, vraag je je af!

Maar oorlog is geen spel als bijvoorbeeld "Risk", waarbij mensen van tevoren bij elkaar komen en besluiten: "Nu gaan we oorlogje spelen."

Nee, vaak is het zo dat een leger een ander land binnenvalt, en dat het leger van het binnengevallen land terugvecht. En in zo'n scenario schiet je niets op met algemene uitspraken als "Sluit vrede zonder wapens" of "Stel je voor dat het oorlog is en niemand gaat." of "Ze moeten hun conflict vreedzaam oplossen." schieten niet echt op.

Sommige mensen voelen misschien meer voor Psalm 68:31; NL

Bestraf de vijandige volken - het wilde beest dat in het riet loert, en de schare der vorsten en de leiders der volken. Verneder hen die van ons hulde eisen. Verstrooi de naties die zich verlustigen in oorlog.

De Psalmen zijn persoonlijke gebeden en liederen en bevatten vaak veel persoonlijke emotie, zoals je hier goed kunt horen.

Natuurlijk deed dit vers me ook denken aan de oorlog in Oekraïne. Maar "verstrooi de volken die zich in oorlog verheugen"? Is dat niet altijd gewoon een klein gemeen groepje machthebbers die oorlog willen en het arme edele volk niet?

Ik weet het niet, maar ik hoop het. Het zou dom zijn als 145 miljoen Russen van oorlog zouden genieten.

Bij een oorlog horen altijd soldaten, en soldaten die terugkomen uit de oorlog spreken zelden positief over wat ze daar hebben meegemaakt.

In het Nieuwe Testament worden soldaten ook terloops genoemd. Als bijvoorbeeld verschillende mensen aan Johannes de Doper vragen wat ze moeten doen, worden ook Romeinse soldaten genoemd (Lucas 3:14; NL):

"En wat zullen wij doen?" vroegen enkele soldaten. Johannes antwoordde: "Wees geen rovers en afpersers. Wees tevreden met uw loon."

Hij zegt hier niet: gooi je wapens weg en deserteer, maar blijf fatsoenlijk binnen je functie. Ik kan me echter al scenario's voorstellen waarbij het juist is om te deserteren.

In de Tweede Wereldoorlog werd de systematische moord op Joden in de bezette Sovjet-Unie uitgevoerd door taakgroepen van de nazi-veiligheidsdienst, vaak in samenwerking met de Wehrmacht. En als gedetacheerde soldaten hiervoor zouden deserteren, zou ik daar alle begrip voor hebben.

Maar het blijft moeilijk om dit alles te beoordelen. Laten we terugkeren naar deze open brief. Er zijn daar in wezen twee argumenten.

Ten eerste geeft men door het leveren van wapens de oorspronkelijke agressor een motief om crimineel te handelen.

Dit argument lijkt mij absurd omdat de agressor toch al doet wat hij wil. Hij lijkt niet open te staan voor onderhandelingen, zo heeft hij eerder altijd ontkend dat er een invasie van Oekraïne zal komen.

En het tweede argument is dat het Oekraïense verzet het aantal burgerslachtoffers onmetelijk zal doen toenemen. Maar volgens de huidige kennis werden in sommige steden die enige tijd onder Russische bezetting stonden, bijvoorbeeld Bushta, burgers vermoord door de bezetter. Nog meer verzet had de slachtoffers kunnen voorkomen.

Het moet u natuurlijk duidelijk zijn dat mijn oordeel over deze brief en over de huidige situatie niet veel waard is, aangezien ik ook geen diepere kennis heb en alleen weet wat er in de media staat en daar mijn gedachten over laat gaan.

Wat betekent de oorlog voor ons?

Ik kan drie niveaus van betekenis voor ons bedenken.

Gebed

Het eerste, belangrijkste, is dat we bidden voor de situatie, want alleen de Almachtige God kan er iets aan doen. Maar waar moeten we voor bidden?

Voor vrede? Wat voor soort vrede? Een zegevierende vrede voor Rusland, een compromis tussen agressor en binnengevallene? Een compromis tussen dader en slachtoffer? Dat klinkt vreemd.

Voor een overwinning van Oekraïne? Ja, daar heb ik natuurlijk sympathie voor, want dader en slachtoffer lijken me vrij duidelijk in dit conflict.

Toch voel ik me overweldigd door de situatie, maar God ziet ons hart en kijkt naar onze motieven en begrijpt hoe we het bedoelen.

In mijn persoonlijke overweldiging met de situatie heb ik drie punten bedacht waarvoor ik zou willen bidden:

voor zo weinig mogelijk mensen die hun leven verliezen.
dat zo weinig mogelijk mensen hun vrijheid verliezen.
dat zo weinig mogelijk mensen hun huis verliezen.

Praktische hulp

Het tweede niveau dat voor ons van belang is, is praktische hulp. Er komen veel vluchtelingen uit Oekraïne naar ons land en het is belangrijk hen op te vangen en te helpen.

Ik vind het ook goed dat ons land veel doet en wij kunnen ook meedoen, afhankelijk van wat God op ieders hart legt.

Zelf iets leren

En dan betekent het ook dat we proberen iets voor onszelf te leren.

Nederigheid

Een punt is nederigheid tegenover andere meningen. Ik heb al gezegd dat ik de argumenten van deze open brief niet steekhoudend vind, sterker nog, ik vind ze in mijn ogen overduidelijk fout en dat is al gevaarlijk. We leven in een tijd waarin groepen mensen elkaar uitschelden, dat ze duidelijk fout zijn, idioten, slaapschaapjes, wakker worden. We zijn allang op zo'n niveau aangekomen in onze samenleving.

In 1 Petrus 5:5, ELB staat:

Maar bekleedt u allen met nederigheid ⟨ in uw omgang met elkaar! Want "God weerstaat de hoogmoedigen, maar geeft genade aan de nederigen".

En nederigheid houdt in dat men erkent dat men het ook mis kan hebben en dat men de andersdenkende niet als een idioot beschouwt.

Hierin moeten wij ons onderscheiden van de buitenwereld.

Oorlog in ons

En dan kan oorlog ons weer doen beseffen dat de oorzaken niet ver weg zijn (Jakobus 4:1-3; NL):

1 Wat veroorzaakt de oorlogen en twisten onder u? Zijn het niet de vele begeerten die in u oorlog voeren? 2 U begeert en hebt niets; u beraamt en doodt en krijgt niets. Jullie zijn jaloers op wat anderen hebben en kunnen het niet krijgen; dus vechten en twisten jullie om het van hen af te pakken. Maar jullie hebben niet wat jullie willen, omdat jullie God er niet om vragen. 3 En zelfs als jullie erom vragen, krijgen jullie het niet, omdat jullie om de verkeerde redenen vragen en alleen jullie plezier zoeken.

We hebben ingezien dat dit zo is en dat we vergeving nodig hebben en daarom zijn we christenen geworden.

Laten we bidden dat we enerzijds een realistisch beeld van onszelf krijgen en anderzijds altijd in staat zullen zijn om in vrede en liefde met elkaar om te gaan.

Samenvatting

Ik vat samen.

We keken naar deze open brief als begin, die in wezen waarschuwt voor een kernoorlog en burgerslachtoffers door verzet tegen de agressor. Vandaag ging het over oorlog.
We hebben globaal gekeken naar oorlogen in het Oude Testament en hoe die niet model staan voor ons handelen, maar eerder beelden zijn om van te leren. God wil eigenlijk geen oorlog, zoals duidelijk wordt gemaakt in Micha 4:1-4 ("zwaarden tot ploegscharen, speren tot snoeimessen").
Oorlog is vandaag de dag helaas nog aan de orde van de dag, hoewel het verschrikkelijk is. Ik heb kort stilgestaan bij de stellingen van de open brief, maar maak uw eigen gedachten daarover, zoals natuurlijk over de rest van de preek.
Wat is de betekenis van oorlog voor ons vandaag?

Laten we bidden voor de situatie in Oekraïne, dat zo weinig mogelijk mensen hun leven, hun vrijheid en hun huis verliezen.
Praktische hulp voor de Oekraïense vluchtelingen is nodig.
We kunnen hier ook van leren:

Nederigheid tegenover andere meningen. Zelfs als anderen het in onze ogen bij het verkeerde eind hebben, kunnen wij het ook bij het verkeerde eind hebben.
we zien dat we hier anders zijn dan in de buitenwereld.
Oorlog komt voort uit de verlangens in ons (Jakobus 4:1-3).