Inleiding
Ik voel me nogal overbelast deze week. De preek beviel me helemaal niet, maar als ik eerlijk ben is dat mijn eigen schuld.
We maken de preekafspraken vele weken van tevoren, het kan niet anders, en je weet natuurlijk vaak niet hoeveel stress je hebt in de week voor de preek. En deze week had ik elke avond iets en kon ik pas op zaterdag, gisteren, beginnen met de preek.
Normaal gesproken heb ik genoeg aan een week voorbereiding, maar mijn fout deze keer was dat ik iets eerder had moeten beginnen, omdat ik twee weken geleden al wist dat het een stressvolle week zou worden en ik daarvoor genoeg tijd had gehad om me op een ontspannen manier voor te bereiden.
Nou ja, mijn fout, maar zo kwam ik heel natuurlijk op het onderwerp "last".
Overigens ken ik deze term ook uit mijn professionele omgeving, in de IT.
Als een systeem belast is, is het echt druk. Als je je bijvoorbeeld een online videodienst voorstelt als één computer en half Duitsland kijkt daar 's avonds een film, dan is die computer echt druk. In werkelijkheid zijn er natuurlijk veel computers die de belasting delen.
Er is ook de zogenaamde belastingstest. Als we bijvoorbeeld een nieuw programma hebben ontwikkeld waarvan de onderdelen op verschillende computers draaien, dan is het interessant om te weten hoe het programma zich gedraagt onder belasting. We schrijven dan tests die het nieuwe programma in korte tijd met veel verzoeken laden om te zien wat er gebeurt.
Je kunt het doel van het geheel misschien vergelijken met een auto. Als je een nieuwe auto alleen test op een rechte testbaan in de fabriek, weet je nog niet hoe hij zich zal gedragen op een smalle, bochtige bergweg.
En bij softwareontwikkeling is het net zo. Je simuleert talloze gebruikers en verzoeken en probeert het systeem te overbelasten. Dat heet een rooktest, het is de bedoeling dat het rookt. Dat weten we van machines: als het rookt, dan heb je te veel gedaan.
Zulke scenario's komen meestal onverwacht wanneer het programma in productie is, dat wil zeggen, wanneer het in werkelijkheid door echte gebruikers wordt gebruikt. En je wilt van tevoren zoveel mogelijk weten over zulke scenario's, zodat je ze misschien beter kunt voorkomen of in ieder geval beter kunt reageren.
Maar vandaag willen we het niet over IT hebben, maar over ons mensen. Misschien is een van jullie al aan het pruilen omdat je het gevoel hebt dat je constant onder druk staat.
Belasting in principe
We vinden een paar dingen in de Bijbel over het onderwerp "last", bijv. in Galaten 6:5; NGÜ
Andere Bijbelvertalingen schrijven hier (ELB):
Of ook moderner (NEÜ):
of (NL):
"Last", "last", "verantwoordelijkheid", de woorden drukken eigenlijk hetzelfde uit, maar met een andere nadruk. "Last" en "last" klinken eerder negatief, quasi "belastend", terwijl "verantwoordelijkheid" eerder neutraal klinkt, zelfs meer als een uitdaging.
Maar het vers drukt zeker uit dat iedereen zijn eigen persoonlijke last heeft en, zo interpreteer ik het, deze last ook persoonlijk voelt, heel individueel.
Dit is ook heel duidelijk in de verzen ervoor, Galaten 6:3,4; NL:
Je kunt altijd mensen vinden die het beter hebben en je kunt altijd mensen vinden die het slechter hebben.
Deze twee verzen drukken een beetje de evenwichtsoefening uit waarin we ons bevinden. Aan de ene kant voelt men wat men voelt, is men misschien echt overbelast, heeft men het gevoel dat men woedt, en aan de andere kant zijn de eigen problemen niet belangrijker dan die van anderen. Dat wil zeggen, naast de eigen gemoedstoestand moet men altijd het perspectief van anderen innemen zonder zichzelf te vergelijken.
Want in het vers ervoor (we gaan hier vandaag achteruit) staat (Galaten 6:2; NEÜ):
Het is dus goed om, zonder onszelf te vergelijken, de lasten van de ander te zien en ze met ons mee te dragen, en dit houdt ook in dat we onze eigen lasten op de een of andere manier delen.
Hoeveel nemen lasten in ons leven in beslag?
Psalm 90:10 (Nieuwe Testament) zegt:
Ik kan dit vers uit de Bijbel niet echt delen. De afgelopen week was erg stressvol, maar ik kan niet zeggen dat de afgelopen 55 jaar voornamelijk alleen maar moeite en last waren.
Maar dat is natuurlijk ook mijn persoonlijke gevoel.
Vergelijken is stom
Hoe gaan we om met de last? Vergelijken is stom, dat hebben we al geleerd. Maar je kunt je er niet altijd echt van bevrijden.
Er is een interessante gelijkenis van Jezus waarin arbeiders worden ingehuurd voor een dag werk in een wijngaard, sommigen vroeg in de ochtend, anderen vlak voor sluitingstijd, en met allemaal heeft de eigenaar van de wijngaard hetzelfde loon bedongen, een denarie. Deze gelijkenis is een preek op zich waard, maar ik wil het standpunt naar voren brengen dat degenen die de hele dag de last droegen achteraf meer wilden, toen ze zagen dat degenen die maar kort werkten hetzelfde kregen.
In de echte wereld van het werk is dit natuurlijk op de een of andere manier oneerlijk en het zou er waarschijnlijk toe leiden dat de meeste arbeiders zich de volgende dag pas 's middags zouden melden.
Maar deze gelijkenis heeft een diepere betekenis. Het loon van deze dag was passend, was goed, maar omdat de ander nog meer kreeg, was de eerste arbeider ontevreden. Hier hebben we weer: vergelijken is dom.
En ik zie hier nog een andere betekenis: meer lading betekent niet meer loon. In een transportbedrijf is dat waarschijnlijk wel zo, maar in het christelijke leven krijg je niet meer loon als je meer lading vervoert. Integendeel, de verwachting hiervan, dit denken op zich is voor mij verkeerd. Het is in tegenspraak met naastenliefde.
Een voorbeeld uit een wettekst in Exodus 23:5; NL:
Hier zie je empathie, mededogen, met de vijand en de ezel van de vijand. Als je hier een berekenende benadering kiest, had je liever de foto van de ingestorte ezel op Facebook gezet. Daarmee had ik mijn vijand kunnen schaden en een voordeel kunnen behalen.
Want mijn vijand probeert mij ook schade toe te brengen, anders zou hij mijn vijand niet zijn.
Maar dat is niet de juiste manier. Berekening en naastenliefde gaan niet samen.
Omgaan met de last
Laten we terugkeren naar de vraag: Hoe ga je om met de last?
Er is dit vers uit de Bergrede, Matteüs 6:34, dat ontspannen lijkt.
Andere vertalingen schrijven hier "plaag" of "kwaad" in plaats van "last". Hopelijk is het niet altijd zo erg.
Op het eerste gezicht klinkt dit vers alsof je altijd zonder plan de dag in moet leven; dan zou ik alles goed gedaan hebben. Maar zo voelt het niet.
Maar je moet dit vers ook in de context zien en de passage begint met de zorg voor eten, drinken en kleding, oftewel de zorg voor basisbehoeften.
En hier kunnen we erop vertrouwen dat God voor ons zal zorgen, elke dag opnieuw. Op basis hiervan kunnen we ons leven plannen en opbouwen.
De lasten van elke dag zullen niet verdwijnen, maar het helpt al als de basis van ons leven gestold is in Jezus Christus. God zal voor ons zorgen.
Toch moeten we omgaan met onze lasten.
Taken overdragen / verdelen
Sommige lasten zijn zeker onze eigen schuld. Als je bijvoorbeeld te veel taken op je neemt, kan dat je echt uitputten.
Een goed voorbeeld hiervan is te vinden in het Oude Testament, in Exodus 18:13-27, waar wordt beschreven hoe Mozes in die tijd het volk Israël leidde. Bovendien moest hij de rechtspraak op zich nemen en elke zaak persoonlijk afhandelen.
Zijn schoonvader Jittro had hem in die tijd bezocht en gaf het volgende commentaar:
Hij raadt hem dan aan om taken te delegeren en rechters aan te stellen:
Dit houdt ook in dat je erop vertrouwt dat anderen het werk ook kunnen doen.
Taken overdragen, delen, erop vertrouwen dat anderen ook goede ideeën hebben, dat anderen ook om de gemeenschap geven, dat is de juiste aanpak.
En natuurlijk geldt, toen net als nu, de (blijvende) zending voor iedere christen (Lucas 10:2; NEÜ):
Bitterheid
Er zijn nog andere manieren waarop iemand zichzelf onnodige lasten kan opleggen. Eén daarvan is bitterheid (Hebreeën 12:15, NL).
Dit geldt voor een groep mensen, maar het geldt ook voor mij persoonlijk. Gekweekte bitterheid zal je op de lange duur belasten en alleen vergeving zal je eruit helpen. Dit betekent natuurlijk niet dat je slechte ervaringen moet verdringen of onder het tapijt moet vegen, en het betekent ook niet per se verzoening. Dat zou mooi zijn, maar het werkt niet altijd.
Ontspanning
Een ander punt is om de sabbat in een bepaalde vorm voor jezelf te ontdekken.
In Jeremia 17:22; LUT staat een sabbatsgebod voor het volk Israël:
Voor ons christenen geldt de sabbat niet meer op deze manier (dat zou ook een preekonderwerp op zich zijn), maar neem het voor lief dat je op één dag van de week geen lasten draagt. Meestal is dat voor ons de zondag. Vanmiddag blijft de werkcomputer uit, de dossiers in de tas en je doet iets wat je toch al had willen doen. Wat er ook gebeurt, laat je lasten gewoon liggen. Morgen zijn ze er toch weer.
Een paar weken geleden maakte ik een xylofoon van hout. Ik had er gewoon zin in. Hij hangt nu aan de muur, maar het was leuk om hem te maken.
Natuurlijk kun je niet altijd alles laten liggen, sommige mensen moeten op zondag werken. Maar zoek een moment waarop je de lasten laat voor wat ze zijn en doe iets voor jezelf.
De last van de zonde
Er is nog een last die we onszelf opleggen. Dit is vaak de oorzaak van alle lasten, de last van zonden.Een schuldig geweten is een fakir kussen.
Eigenlijk luidt het gezegde: een goed geweten is een zacht rustgevend kussen.
Natuurlijk zondigen we elke dag, soms opzettelijk, hopelijk vaker onopzettelijk, soms ernstiger, soms minder ernstig.
En daarbij doen we vaak dingen die andere mensen ons terecht kwalijk kunnen nemen.
Maar wij christenen weten waar we het moeten zoeken.
Romeinen 11:27 (NT) zegt het zo goed:
Als we voor Jezus Christus hebben gekozen, dan zijn we in dit verbond en kunnen we altijd, als het nodig is, onze zondelast bij Hem brengen en verlicht worden.
En dat verandert ons. En we kunnen opruimen wat anderen ons terecht ten laste leggen en om vergeving vragen.
Last door anderen
Laten we op een ander punt komen dat vaak als eerste in ons opkomt als we lasten voelen.Iemand anders heeft iets gedaan wat mij belast. Die ander heeft schuld. Als we ons bezwaard voelen, gaat er vaak een wijsvinger naar binnen, waar we al naar de schuldige wijzen.
En natuurlijk hebben anderen vaak genoeg schuld aan onze problemen. In het Oude Testament vinden we bijvoorbeeld vaak incidenten waarbij een ander volk Israël in de problemen brengt, belast. En God helpt als Israël zich tot hem wendt.
Ook wij kunnen door anderen belast worden, bijvoorbeeld als we slachtoffer worden van een misdaad, als we gepest worden, enzovoort. Iedereen heeft hier zeker genoeg van meegemaakt.
Het enige wat hier echt helpt is om de dader te vergeven. Zoals ik al zei, betekent dit niet dat je dingen onder het tapijt veegt of geen aangifte doet. Dat moet je voor jezelf beslissen. Maar je moet tot vrede met God komen, mogelijk na een lange pijnlijke fase.
Het is echter niet altijd zo gemakkelijk om anderen de schuld te geven van je eigen last. Het is niet ongewoon dat degenen die bij de last betrokken zijn, verschillende ideeën hebben over wie de schuldige is. Hier is inderdaad nederigheid geboden.
Ik wil dit illustreren met een kort voorbeeld (Spreuken 27:3; NEÜ):
Wie is nu de dwaas en wie is degene die de last heeft?
Eergisteren hadden we het ook kort gehad over het Dunning-Kruger-effect. Dit effect beschrijft de cognitieve vervorming in het zelfbeeld van incompetente mensen om hun eigen kennis en kunde te overschatten. (Ik had deze zin niet zelf kunnen maken, hij is gekopieerd van Wikipedia).
Als je dit als een curve uitzet, is het resultaat de berg "dom".
Als je een beetje weet, denk je al snel dat je een expert bent en druk je je ook zo uit. Dan sta je op de top van Mount Stupid. Als je dan meer leert, begrijp je uiteindelijk dat je nog veel te leren hebt en word je nederiger en voorzichtiger.
We zijn waarschijnlijk allemaal al een paar keer op de top van deze berg geweest.
Dus, domheid van anderen kan een grote last zijn, maar we moeten voorzichtig en nederig zijn over wie in het specifieke geval de domste is.
Hulp
Het laatste punt is de hulp die we kunnen krijgen.De hulp wordt aangekondigd in het Oude Testament, bijvoorbeeld in Psalm 68:20:
Natuurlijk kun je de lasten niet kwijtraken, maar God draagt ze.
Jezus Christus benadrukt dit ook in de bekende passage in Matteüs 11, 28-30; NL:
We vinden hulp in Jezus. Hij draagt met ons mee en helpt ons.
En als dat nog niet genoeg troost voor ons is, hebben we als christenen nog de ultieme belofte in 2 Korintiërs 4:17; NL:
Samenvatting
Samengevat.
- Last is iets heel persoonlijks en kan natuurlijk belastend zijn .
- Zonder te vergelijken is het belangrijk dat we elkaar helpen met onze lasten, zonder verwachting van beloning, maar alleen uit naastenliefde.
- Men kan de eigen last verlichten door bijvoorbeeld taken te delen en samen aan taken te werken in plaats van alleen .
- Gekweekte bitterheid is een last die afgelegd kan worden door vergeving. Zo
- nu en dan moet je de last opzij zetten en iets voor jezelf doen.
- Natuurlijk zorgt de zonde ook voor last, maar door het verbond met Jezus zal hij de last van de zonden van ons weg nemen.
- Anderen kunnen ons ook belasten, misschien niet zo vaak als we denken .
- Maar laten we nederig zijn in onze beoordeling van de situatie. En misschien zal de kennis van het Dunning-Kruger effect ons ook wat nederiger
- .
- We krijgen hulp van Jezus, die ons rust geeft met onze lasten, ons helpt en ons leert dat de lasten lichter worden omdat hij ze deelt.
- En ons christenen wacht een onmetelijk grote heerlijkheid die eeuwig
- .