Inleiding
De volgende delen van de preek zijn opgenomen in een kerststal. Ter verduidelijking wordt een korte beschrijving gegeven van wat er vóór het preekgedeelte gebeurde.
Zouden we Jezus binnenlaten?
Maria en Jozef klopten aan bij de herberg en de herbergier bood hen een slaapplaats aan in de stal omdat al het andere vol was.
"Het hostel is vol, maar er is nog plaats in de stal," zei de hostelmeester.
Zo stelt men zich de situatie op dat moment meestal voor. De Bijbeltekst zegt alleen (Lucas 2, 6.7; Nieuwe Testament):
Misschien was het een hostelmoeder en geen hostelvader. Maar het koppel werd duidelijk geaccepteerd in de accommodatie, ook al was er niet echt plaats meer.
We kunnen een beetje raden waarom ze zijn opgenomen.
Het kan medelijden zijn geweest, want Maria was zichtbaar hoogzwanger.
Misschien was het ook een soort Joodse solidariteit. Door deze Romeinse telwet moesten allerlei mensen in Judea nogal nutteloze reizen maken en het was waarschijnlijk een enorme puinhoop. En landgenoten hielpen elkaar.
Of de beheerder van het hostel was gewoon ondernemend. Er was duidelijk een aanbodmarkt voor accommodatie in de stad in die tijd. Misschien verdiende de herbergier wel geld aan elk kamertje in zijn krakkemikkige krot. Waarom dan ook niet de stal?
Wat zouden we hebben gedaan als we de beheerder van het hostel waren geweest?
Welk motief zou van ons zijn geweest?
Of we zouden ze hebben afgewezen met de woorden: "Het is vol, het is niet mogelijk omdat het tegen de regels is."
Als men van tevoren had geweten dat het kind de Zoon van God was, dan had iedereen waarschijnlijk zelfs zijn eigen kamer beschikbaar gesteld.
De herbergier kan zelfs in de stal zijn gaan wonen en Maria en Jozef hun eigen kamer hebben gegeven.
Had hij het maar geweten!
Deze vraag wordt later weer opgepakt door Jezus, toen hij volwassen was, in een preek als hij spreekt over de rechtvaardigen en de onrechtvaardigen (Matteüs 25:34-40; NL):
Vreugde in het algemeen
De herders besluiten naar Bethlehem te gaan nadat ze de engel hebben gehoord.De gemeente zingt dan de liederen: "Verheugt u wereld, de Heer is hier" en "De eerste Noël".
De engel heeft goed nieuws voor alle mensen verkondigd. Andere Bijbelvertalingen schrijven bijvoorbeeld: "Ik verkondig u grote vreugde" of "Ik breng u goed nieuws dat alle mensen zal verheugen".
Ik hoorde onlangs een gesprek tussen collega's en een van hen zei dat hij de indruk had dat de kerk altijd over de dood gaat. Hijzelf houdt van leven, zoals hij zegt, en vindt die sombere sfeer in sommige kerken vreemd.
Ik hoop dat dat niet het geval is voor jullie hier bij ons. Vandaag staat in het teken van grote vreugde, die destijds werd aangekondigd voor alle mensen, ook voor jou, voor iedereen die hier vandaag aanwezig is.
Wat is vreugde eigenlijk?
Vreugde is de gemoedstoestand of primaire emotie die ontstaat als reactie op een aangename situatie of de herinnering aan zo'n situatie. Afhankelijk van de intensiteit manifesteert het zich als een glimlach, een lach, een vreugdekreet of een actie.
Dat staat in Wikipedia (https://de.wikipedia.org/wiki/Freude), maar een prettige situatie? Is dat het?
Er is toch ook zo'n situationele vreugde, bijvoorbeeld als je slaagt in iets moeilijks? Of wanneer je een baby krijgt? Of de fan is blij als de voetbalclub een wedstrijd wint. Soms ben je gewoon tevreden met weinig.
Maar vreugdevolle situaties zijn op de lange termijn niet genoeg. Dan leef je gewoon van gebeurtenis naar gebeurtenis.
Hoe zit het met "joie de vivre"? Dat is iets permanenter. Kan er zoiets bestaan? Ondanks alle ups en downs, die er altijd zijn, zou het een fundamenteel positief leven zijn, een gevoel van ondersteund worden misschien.
Maar het lijkt allemaal nogal vaag.
Misschien kun je het onderwerp "vreugde" van de andere kant benaderen.
Wat berooft je van vreugde? Of wat voorkomt vreugde?
Afgunst, ondankbaarheid, ontevredenheid, dat zijn de gevoelens die in je opkomen.
Je voelt je meestal zo als je denkt dat iemand anders schuld heeft aan jouw situatie. En misschien maken andere mensen het je ook moeilijk.
Maar ik denk dat het ook grotendeels aan jou is of je het leuk vindt of niet.
Ik wil graag kijken naar een bijbelpassage hierover (1 Tessalonicenzen 5:16-18; Nieuwe Testament), die drie oproepen bevat:
Laten we beginnen met de derde aansporing: "Dank God in elke situatie."
Ik denk niet dat het de bedoeling is dat je God voor elke slechte ervaring moet danken. Dat zou ook een beetje disfunctioneel zijn en er zijn ook te veel traditionele gebeden in de Bijbel waarin mensen tegen God klagen over hun situatie en slagen van het lot en zelfs hun handen omhoog gooien. Er is bijvoorbeeld een heel boek in de Bijbel dat Klaagliederen heet, waarin mensen jammeren en klagen.
Ik denk dat het er meer om gaat dat je niet vergeet waar je dankbaar voor kunt zijn ondanks alle tegenslagen en klappen van het lot. Dankbaar naar God kijken helpt ons door verdriet, lijden en woede heen en helpt ons om realistisch te zijn met onszelf, zelfs in extreme situaties. En deze fundamentele dankbaarheid helpt ons ook om afgunst te overwinnen en er vrijer van te worden. En het is de moeite waard, want we weten allemaal dat afgunst je gek kan maken.
Laten we teruggaan naar de tweede uitnodiging: "Stop niet met bidden."
Veel mensen denken bij "bidden" aan een ritueel waarbij je uit het hoofd geleerde zinnen opzegt. Zoiets staat niet in de Bijbel. Er zijn liederen die samen worden gezongen die gebeden kunnen zijn en er zijn ook twee versies van het Onze Vader, dat een soort blauwdruk is voor gebeden, een leidraad als je de woorden niet hebt.
Ik zie het meer zoals het staat in Psalm 62:9; NL:
Je kunt alles wat je bezighoudt en alles wat je gelukkig maakt in gebed aan God voorleggen. Zoek een rustig hoekje en stort je hart bij Hem uit. Vertel Hem alles!
Je kunt ook naar hem toe gaan met wat je verkeerd hebt gedaan, waar je mensen hebt gekwetst, en hem vragen om een oplossing te vinden voor de situatie en om de kracht te vragen om je te verontschuldigen.
Je hart uitstorten bij God kan ook een oplossing zijn voor ontevredenheid, want dan worden dingen eindelijk uitgesproken en besef je misschien zelf ook dingen die je eerder geneigd was te onderdrukken.
Natuurlijk kun je ook met z'n tweeën praten en samen met een vertrouwde christen tot God bidden als je het gevoel hebt dat je het alleen niet aankunt.
En dan komen we bij de eerste aansporing: "Wees altijd vrolijk."
Natuurlijk gaat dit niet over het onderdrukken van de nare dingen in het leven. Ik heb het al gezegd en iedereen beseft dat er altijd tijden van verdriet en lijden zullen zijn, misschien zelfs van woede, en dat moet je onder ogen zien.
Maar als je niet alleen een basale dankbaarheid hebt, maar ook een basale opgewektheid, dan hebben moeilijke tijden hun plaats in het leven, maar lopen ze niet uit de hand.
En dat is mogelijk. Dit is waar de engel in het kerstverhaal het over heeft als hij de grote vreugde verkondigt. Door deze Jezus Christus, wiens geboorte we elk jaar vieren, kunnen we met God praten als met een vriend, kunnen we hem al onze zorgen, ons verdriet en onze vreugde brengen en kunnen we ook bij hem komen met ons wangedrag, inderdaad met de slechte dingen die we helaas soms doen, opzettelijk of onopzettelijk, en hij zal ons vergeven en met ons op weg gaan naar verandering ten goede.
Vreugde de hele weg naar huis
De wijzen uit het Oosten verlaten Herodes.De gemeente zingt twee coupletten van het lied "Ster over Bethlehem".
We hebben al veel gezien en gehoord over vreugde. Kijk je er al naar uit om thuis te zijn? Misschien naar de cadeautjes?
Ik ben al meer dan 20 jaar getrouwd en zelfs voordat we trouwden, was het in de familie van mijn vrouw al duidelijk dat volwassenen elkaar geen cadeaus meer gaven met Kerstmis, afgezien van echtgenoten. Dat kan ook verstandig zijn, want als je iets wilt hebben, kun je het gewoon kopen.
Mijn broer en ik waren het erover eens dat we dat niet wilden voor mijn gezin van herkomst en we geven elkaar altijd Tinnef voor Kerstmis. Het coolste cadeau dat ik ooit van hem heb gekregen was een elektrisch Nerf-pistool. Vorig jaar heb ik hem een op afstand bestuurbare raket gegeven. Ik heb hem heel goedkoop op internet gekocht.
Ik weet dat cadeaus niet de kern van Kerstmis zijn en dat wordt altijd bekritiseerd, dit commercialisme en deze stortvloed aan cadeaus. En als contrast hiermee wordt altijd gezegd dat Kerstmis een familiefeest is, dat het gaat om samenzijn met anderen, enz.
Maar het is niet altijd zo gemakkelijk met de gemeenschap. Het is nog steeds een traditie dat uitgebreide familieleden elkaar opzoeken met Kerstmis. Persoonlijk heb ik geluk, we kunnen het goed met elkaar vinden, maar dat is waarschijnlijk niet in alle families het geval.
Misschien zijn sommige mensen daarom al gestrest als ze eraan denken hoe ze voor al hun familieleden en gasten moeten zorgen tijdens de feestdagen.
De grote vreugde die de engel ons beloofde lijkt niet altijd werkelijkheid te worden.
Ik hoop dat je echt prachtige feestdagen hebt, dat je het goed kunt vinden met je bezoekers en dat je cadeaus krijgt waar je blij van wordt.
En ik hoop dat deze Jezus, van wie de geboortedag van Kerstmis eigenlijk dateert, je niet loslaat. De vreugde die de engel toen verkondigde is echt. Jezus Christus wil je de fundamentele vreugde van het leven en dankbaarheid geven en je door goede en slechte tijden heen dragen, in vreugde, maar ook in verdriet en lijden.
En, vooral met Kerstmis, stort je hart bij Hem uit, want Hij wil je toevlucht zijn.
Zegening
Deuteronomium 4, 6, 24-26; NL