Kerk in de toekomst, Toekomst van de Kerk

Inleiding

Vandaag hebben we het over de toekomst.

Het onderwerp "toekomst" is zeer verleidelijk voor sprekers omdat men zich kleurrijk kan voorstellen wat er komen gaat, men kan speculeren, ronddraaien en als men het goed doet, zal het publiek ook zeer onder de indruk zijn en misschien zelfs applaudisseren.

Maar de spreker loopt slechts zeer zelden het risico dat wat hij zegt zal moeten worden afgemeten aan de komende werkelijkheid. Tegen de tijd dat de toekomst aanbreekt, zal iedereen vergeten zijn wat er gezegd is.

Ik zal vandaag geen voorspellingen doen, vooral niet over de toekomst.

Maar we hebben toch als thema voor deze dienst gekozen: "Kerk in de toekomst, toekomst van de kerk".

Sommigen vragen zich af wat er van de kerken terecht zal komen. Het aantal kerkelijke ontslagen, althans in de grote kerken, blijft hoog en wordt deels gevoed door onopgeloste schandalen en in de doofpot gestopte misdaden - bijvoorbeeld kindermisbruik door individuele priesters.

Bij dit onderwerp besef je vrij snel dat je alleen slecht over de toekomst kunt praten als je het verleden blokkeert en niet onder ogen ziet.

Er is dat nare woord "Nestbeschmutzer", wat eigenlijk fout is. Een "nestbevuiler" is niet degene die het nest bevuilt met zijn slechte daden, maar degene die op het vuil wijst. Het is dus eigenlijk een verkeerd, slecht woord.

Om eerlijk te zijn moet echter duidelijk worden gemaakt dat er verschillende kerken en gemeenten zijn die verschillende tradities en ook een ander verleden hebben. En elke kerk en ook elke individuele gemeente moet natuurlijk haar eigen verleden onder ogen zien en, als er skeletten in de kast zitten, die erkennen en in het reine komen met de kerk.

Maar nogal wat mensen in ons land wijzen de kerk over de hele linie af en juichen de algemene krimp van het aantal leden in de grote kerken toe.

De kwestie van de betekenis

Zal de christelijke kerk dan in de toekomst verdwijnen?

Ik denk het niet, maar dat zou een prognose over de toekomst zijn, en dat wilde ik vandaag vermijden.

Volgens mij heeft de kerk toekomst als ze ook in de toekomst betekenis heeft.

U hebt misschien gehoord over de stadskerk in Wittenberg, waar al 700 jaar een zeer beledigende, antisemitische beschimping hangt. Er was een discussie over wat ermee moest gebeuren en een rechtbank besloot dat deze antisemitische afbeelding mocht blijven hangen en dat een plaquette ernaast de achtergrond verklaart.

Ik vraag me af, waartoe dient dit kerkgebouw? Als het een soort museum is, een bezienswaardigheid, dan zou het logisch zijn deze schandelijke foto te laten hangen, met uitleg, want je moet je geschiedenis onder ogen zien, denk ik.

Als het kerkgebouw er is om de kerk te dienen als instrument voor de verkondiging van het goede nieuws, dan zou de afbeelding eigenlijk moeten worden weggehaald. Het hoort dan thuis in een museum waar het verleden wordt gedocumenteerd en hergewaardeerd.

Wat is het doel van een kerkgebouw? Wat is het doel van de kerk?

Start

Hoe is het allemaal begonnen? In de Bijbel, in Handelingen 2, wordt beschreven dat het begon in Jeruzalem. Daar was het wonder van Pinksteren. Zij die met Jezus meereisden, konden plotseling in andere talen spreken. Dat klinkt niet alleen vandaag de dag vreemd, ook toen dachten nogal wat mensen dat de apostelen dronken moesten zijn geweest.

De apostel Petrus hield toen een toespraak over Jezus Christus en de toehoorders waren erg aangedaan en vroegen toen wat ze nu moesten doen.

Hierop antwoordde Petrus (Handelingen 2:38,39; NEÜ):

Het begint met één persoonlijk: "Verander je houding", je kunt dat ook vertalen als "Keer je om". En dan wordt er gesproken over de vergeving van zonden, verbonden met het teken van de doop, en over de gave van de Heilige Geest.

En tenslotte wordt benadrukt dat God mensen roept.

De kerk lijkt dus niet zomaar te werken op de manier dat iemand denkt: "Ik wil erbij betrokken raken, dus ik ga bij de kerk."

Het begint met een attitudeverandering, een soort bekering, met het besef dat je vergeving van God nodig hebt.

Ik weet zeker dat ieder van ons een uniek, waardevol mens is, een positieve eenling en dat meen ik, daar ben ik echt van overtuigd.

Maar laten we onszelf niet voor de gek houden: Vaak genoeg komt dit niet tot uiting in onze gedachten, woorden en daden. Onze daden en woorden kwetsen anderen af en toe, onbedoeld of zelfs opzettelijk, we hebben vaak slechte gedachten, enz. Helaas is dit ten diepste menselijk.

En de kerk bestaat uit mensen die bereid zijn zich bewust te worden van hun fouten en zonde en de weg van verandering in te slaan. En God gaat mee, God belooft vergeving in Jezus Christus en begeleiding en kracht.

Daarnaast roept God op de een of andere manier, heel individueel, mensen op om ook deze weg te gaan.

Op de weg

Wat is er zo bijzonder aan deze reis die nogal wat christenen, waaronder ikzelf, zijn aangegaan? Een bijkomstigheid is dat het christelijk geloof in de begintijd vaak een "reis" werd genoemd. Men is onderweg met God.

Je komt problemen tegen, kleinere en grotere, soms ben je bang, vaak genoeg voel je je overweldigd, maar je verliest bijna nooit de hoop en vaak genoeg is het leven echt mooi.

Maar ik ben niet alleen, dan besef ik dat Jezus met mij meeloopt. Ik kan mijn hart bij hem uitstorten, ik vind antwoorden in de Bijbel. En als het echt goed gaat, dank ik God ervoor.

Dat klinkt sommigen misschien vreemd in de oren, maar zo ervaar ik het al meer dan 40 jaar, met ups en downs.

Het gaat niet om zelfoptimalisatie, het gaat om openstaan, luisteren, ook fouten erkennen en vergeving vragen aan God en mens, en indien nodig.

Het is echter een probleem als een christen deze houding vanaf het begin verliest, dit besef dat men met Gods hulp moet veranderen. Dan kan een christen, als hij denkt dat hij echt goed is, muteren in een zelfingenomen kotser. Maar zelfs vanuit zo'n houding kan men weer terugslaan.

We zijn op de weg tussen angst en hoop, maar de hoop in Jezus Christus draagt ons erdoorheen. We leren altijd, hoeven nooit perfect te zijn en beseffen altijd dat God met ons is.

Toekomst van de Kerk?

Ik geloof dat de kerk alleen toekomst heeft als de mensen erin dit begin, deze houding van beginnen met God, niet verliezen.

Als de kerk slechts een vereniging is, misschien een vereniging zonder winstoogmerk, die verschillende dingen doet, misschien ook goede dingen, dan denk ik dat ze op een gegeven moment zal verdwijnen. Dan zullen de kerken musea worden en de mensen die zich willen inzetten zullen naar organisaties gaan die precies datgene doen wat zij willen.

Maar als mensen bij God beginnen, beseffen dat ze verandering en vergeving nodig hebben en met Jezus op weg gaan, dan heeft de kerk toekomst.

En deze weg zal een mens ook veranderen en deze verandering kan natuurlijk leiden tot verdere betrokkenheid, waarbij dingen belangrijk voor je worden.

In onze gemeente denken we momenteel veel na over hoe de kerk of gemeente er in de toekomst uit zou moeten zien. Wat is eigentijds en wat niet, welke stijl van aanbidding is zinvol, enz. En wij zijn zeker niet de enigen. Veel christelijke kerken en gemeenten werken momenteel aan dergelijke vraagstukken.

Maar als de basis, het begin, niet goed is, waarom dan een kerk? Ergens ontbreekt de speciale betekenis van een kerk en wat moet er dan van worden?